İhbar süreleri kaç hafta?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesine göre belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden bildirim yapar. Süre, çalışanın o işyerindeki kıdemine göre belirlenir. Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir.
| Çalışanın kıdemi | İhbar süresi | Gün karşılığı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay - 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl - 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
İhbar kuralı belirsiz süreli sözleşmeler içindir. Belirli süreli sözleşme süresi dolunca kendiliğinden sona erer.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
- İhbar süresini bulun: Kıdeme göre 14, 28, 42 ya da 56 gün.
- Günlük giydirilmiş brüt ücreti bulun: Son brüt ücrete düzenli yemek, yol ve benzeri yan hakları ekleyip 30'a bölün.
- Çarpın: Günlük ücret x ihbar günü = brüt ihbar tazminatı.
- Kesintileri düşün: Gelir vergisi (kümülatif matraha göre) ve binde 7,59 damga vergisi.
Giydirilmiş brüt ücret 80.000 TL için brüt ihbar tazminatı
| Kıdem | Gün | Hesap | Brüt ihbar tazminatı |
|---|---|---|---|
| 6 aydan az | 14 | 80.000 / 30 x 14 | 37.333,33 TL |
| 6 ay - 1,5 yıl | 28 | 80.000 / 30 x 28 | 74.666,67 TL |
| 1,5 yıl - 3 yıl | 42 | 80.000 / 30 x 42 | 112.000,00 TL |
| 3 yıldan fazla | 56 | 80.000 / 30 x 56 | 149.333,33 TL |
Brüt asgari ücretle (33.030 TL) çalışan ve kıdemi 6 aydan az olan biri için brüt ihbar tazminatı 33.030 / 30 x 14 = 15.414,00 TL olur.
Örnek: 7 yıllık çalışan, kasım ayında fesih
Giydirilmiş brüt ücret 80.000 TL, kıdem 3 yıldan fazla olduğu için ihbar süresi 56 gün. İşveren süreyi kullandırmadan sözleşmeyi feshediyor. Çalışanın ekim sonu kümülatif gelir vergisi matrahı 700.000 TL ve asgari ücret istisnasının aynı ayın ücretinde kullanıldığı varsayılıyor.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Günlük brüt ücret | 80.000 / 30 | 2.666,67 TL |
| Brüt ihbar tazminatı | 80.000 / 30 x 56 | 149.333,33 TL |
| Gelir vergisi | Matrah 700.000 TL'den 849.333,33 TL'ye çıkar, tamamı %27 diliminde | 40.320,00 TL |
| Damga vergisi | 149.333,33 x binde 7,59 | 1.133,44 TL |
| Net ihbar tazminatı | 107.879,89 TL |
Aynı tutar ocak ayında ödenseydi matrah %15 diliminde kalacağı için net tutar daha yüksek olurdu. Kendi rakamlarınız için ihbar tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
İhbar tazminatından hangi kesintiler yapılır?
| Kesinti | Uygulanır mı? | Not |
|---|---|---|
| Gelir vergisi | Evet | Ücret gibi, yıllık kümülatif matraha göre dilimden hesaplanır |
| Damga vergisi | Evet | Binde 7,59 |
| SGK ve işsizlik primi | Hayır | Prime esas kazanca girmez |
| Asgari ücret istisnası | Kısmen | O ayın ücretinde kullanılmayan istisna tutarı, aynı ay ödenen ihbar tazminatına uygulanabilir |
İşveren ihbar süresini peşin ödeyebilir mi?
Evet. Kanun, işverenin bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen feshedebileceğini açıkça düzenler. Bu durumda çalışan aynı gün ayrılır ve ödenen tutar ihbar tazminatıdır. Süreye uymadan fesheden taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat öder. Bu kural çalışan için de geçerlidir: ihbar süresine uymadan istifa eden çalışan işverene ihbar tazminatı borçlu olabilir.
İş arama izni nasıl kullandırılır?
İhbar süresi çalışılarak kullandırılıyorsa, 4857 sayılı Kanun'un 27. maddesi devreye girer:
- İşveren, bildirim süresi içinde çalışana iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan günde en az 2 saat iş arama izni verir.
- Çalışan isterse bu saatleri birleştirip işten ayrılacağı günden önceki günlere denk gelecek şekilde toplu kullanabilir. Bunu işverene bildirmesi gerekir.
- İzin verilmez ya da eksik kullandırılırsa o sürenin ücreti çalışana ödenir.
- Çalışan izin saatlerinde çalıştırılırsa, işveren izin ücretine ek olarak çalıştırdığı süre için yüzde yüz zamlı ücret öder.
4857 sayılı Kanun'un 59. maddesine göre ihbar süresi ile yıllık ücretli izin süresi iç içe giremez. Kullanılmayan izin, ihbar süresinin içine sayılamaz. Ayrıntı için yıllık izin ücreti hesaplama rehberine bakın. Fesih sürecinin tamamı için işten ayrılış süreci rehberi hazır.
