Teamso
Rehber · İzin Yönetimi

Ücretsiz izin kuralları: onay, SGK ve sigorta etkisi

Ücretsiz izin kuralları kısaca şöyledir: izin işçi ile işverenin yazılı anlaşmasıyla verilir, kanunda genel bir süre sınırı yoktur ve izinli günler SGK'ya 21 koduyla eksik gün olarak bildirilir. İşveren işçiyi rızası olmadan ücretsiz izne çıkaramaz. Bu rehberde onay ve ispat kurallarını, sigorta ve GSS etkisini, örnek dilekçeyi bulacaksınız.

Kod 21SGK eksik gün nedeni: diğer ücretsiz izin
4 günYıllık izne eklenebilen ücretsiz yol izni
6 ayDoğum sonrası isteğe bağlı ücretsiz izin
10 yılEksik gün belgelerinin saklanma süresi

Ücretsiz izin nedir, kimler alabilir?

Ücretsiz izin, iş sözleşmesi sürerken işçinin çalışmadığı ve ücret almadığı dönemdir. Sözleşme askıda kalır, sona ermez. İş Kanunu genel bir ücretsiz izin hakkı tanımaz. Bu nedenle çoğu ücretsiz izin tarafların anlaşmasına dayanır. Kanunda doğrudan düzenlenen ücretsiz izinler şunlardır:

İzin türüDayanakSüreSGK eksik gün kodu
Yıllık izin için yol izni4857 sayılı Kanun m.56Gidiş ve dönüş için toplam 4 güne kadar, işçi isterse ve belgelerse20 - Ücretsiz yol izni
Doğum sonrası ücretsiz izin4857 sayılı Kanun m.74Doğum izninin bitiminden itibaren isteğe bağlı 6 aya kadar19 - Ücretsiz doğum izni
Anlaşmaya dayalı ücretsiz izinTarafların yazılı anlaşmasıKanunda sınır yok, anlaşmada belirlenir21 - Diğer ücretsiz izin

Doğum sonrası ücretsiz izin süresi yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz. Ücretli mazeret izinleri ayrı bir konudur ve mazeret izinleri rehberinde anlatılır.

İşveren işçiyi zorla ücretsiz izne çıkarabilir mi?

Hayır. İşçinin onayı olmadan verilen ücretsiz izin, çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılır. 4857 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre işveren değişikliği yazılı olarak bildirir. İşçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik onu bağlamaz.

İşçi rızası olmadan ücretsiz izne çıkarılırsa çalışma koşulları uygulanmamış olur. Bu durumda işçi o dönemin ücretini talep edebilir ya da sözleşmeyi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı isteyebilir.

Ücretsiz izin için süre sınırı var mı?

Anlaşmaya dayalı ücretsiz izin için kanunda üst sınır yoktur. Süreyi taraflar belirler. Uzun izinlerde iki risk öne çıkar: işçinin sağlık sigortası ve ispat. İşçi anlaşılan sürenin sonunda işe dönmezse durum ayrıca değerlendirilir. Başlangıç ve bitiş tarihini her zaman yazıya geçirin.

Ücretsiz izin nasıl ispat edilir?

İspat yükü işverendedir. Bir uyuşmazlıkta işveren, iznin işçinin isteğiyle ya da onayıyla verildiğini göstermek zorundadır. En güçlü delil, işçinin el yazısıyla veya ıslak imzayla verdiği dilekçe ve işverenin onayıdır. SGK açısından da eksik gün belgeleri ilgili ayda düzenlenir, SGK'ya gönderilmez, işyerinde saklanır. Özel sektör işverenleri bu belgeleri ilgili yılı izleyen yılın başından itibaren 10 yıl saklar. SGK isterse belge 15 gün içinde verilir. Verilmezse SGK bildirgeyi resen düzenleyebilir.

Örnek ücretsiz izin dilekçesi

[Şirket unvanı] İnsan Kaynakları Müdürlüğüne,

Kişisel nedenlerle [başlangıç tarihi] ile [bitiş tarihi] arasında, toplam [gün sayısı] gün ücretsiz izin kullanmak istiyorum. Bu sürede ücret ödenmeyeceğini ve SGK prim günlerimin eksik bildirileceğini biliyorum. [Bitiş tarihinden sonraki iş günü] tarihinde işbaşı yapacağım.

Gereğini arz ederim. [Tarih] / [Ad Soyad] / [İmza]

İşveren onayı: Uygundur. [Ad Soyad, unvan] / [Tarih] / [İmza]

Ücretsiz izin SGK'ya nasıl bildirilir?

Ücretsiz izinli günlerde prim ödenmez. Bu günler aylık prim ve hizmet belgesinde eksik gün olarak bildirilir. Anlaşmaya dayalı izinler için 21 kodu kullanılır. Ay içinde birden fazla eksik gün nedeni varsa 12 kodu (birden fazla) seçilir.

Örnek: 30 günlük ay, 45.000 TL brüt aylık ücretDeğer
Ücretsiz izin6 gün
SGK'ya bildirilen prim günü24 gün
Eksik gün nedeni21 - Diğer ücretsiz izin
Ödenecek brüt ücret (45.000 / 30 x 24)36.000 TL

Eksik gün olan ayda SGK tabanı ve vergi istisnası gün sayısına göre değişir. Ayrıntılı net ücret hesabı için eksik gün bordro rehberine bakın.

Ücretsiz izinde sigorta ve GSS ne olur?

Ücretsiz izin süresince işveren prim ödemediği için bu günler emeklilik prim gün sayısına eklenmez. Sağlık hizmeti tarafında uygulamadaki açıklamalara göre işçi, ücretsiz izne ayrıldığı tarihten itibaren 30 gün daha genel sağlık sigortalısı sayılır ve sonrasında belirli bir ek süre sağlık hizmetinden yararlanabilir. 30 günü aşan izinlerde işçinin GSS'yi kendi ödemesi ya da başka bir kapsamdan (örneğin eşi üzerinden) yararlanması gerekebilir. Uzun bir izin öncesinde çalışanı bilgilendirin ve güncel durumu SGK'dan teyit edin.

Ücretsiz izin kıdemi ve yıllık izni etkiler mi?

Ücretsiz izinde geçen süre genel olarak yıllık izin hak ediş süresine ve kıdem tazminatı süresine eklenmez. Bu nedenle uzun bir izinden sonra işçinin yıllık izin hak ediş tarihi ileri kayar. Yıllık izin süreleri için yıllık izin rehberine bakabilirsiniz.

Riskler

Ücretsiz izinde sık yapılan hatalar

Tek taraflı izin

İş azaldığında işçiyi onayı olmadan izne göndermek, ücret alacağı ve haklı fesih riskini doğurur.

Sözlü anlaşma

Dilekçe ve onay yoksa işveren iznin işçinin isteğiyle verildiğini ispat edemeyebilir.

Bitiş tarihi olmayan izin

Süresiz izin, işçinin dönüşü ve sigorta durumu konusunda belirsizlik yaratır. Her izne bitiş tarihi yazın.

Yanlış eksik gün kodu

Yol izni 20, doğum sonrası izin 19, diğer ücretsiz izinler 21 koduyla bildirilir. Karışık aylarda 12 kodu seçilir.

GSS'yi atlamak

30 günü aşan izinlerde çalışanın sağlık güvencesi değişebilir. İzin öncesinde yazılı bilgi verin.

Ücretsiz izni yıllık izinden düşmek

Ücretsiz izin yıllık ücretli izne mahsup edilemez. İki bakiye ayrı tutulur.

Ücretsiz izin kontrol listesi

  • İşçiden tarihli ve imzalı ücretsiz izin dilekçesi alın.
  • Başlangıç, bitiş ve işbaşı tarihini dilekçede ve onayda yazın.
  • İzni puantaja işleyin ve SGK'ya doğru eksik gün koduyla bildirin.
  • Dilekçe ve onayı özlük dosyasında en az 10 yıl saklayın.
  • 30 günü aşan izinlerde çalışanı GSS durumu hakkında bilgilendirin.
  • Yıllık izin hak ediş tarihini izin süresi kadar ileri alın.
  • İş azaldığı için izin planlıyorsanız işçinin yazılı rızasını alın.
Teamso ile

Ücretsiz izni talepten bordroya izleyin

İzin yönetimi

Talep, onay ve bakiye takibi tek akışta. İzin paketini inceleyin.

Puantaj

İzinli günleri aylık puantajda görün. Puantaj paketine bakın.

E-Belge

İzin dilekçesi ve onay belgelerini dijital olarak yönetin. E-Belge paketini inceleyin.

Sık sorulan sorular

Ücretsiz izin en fazla kaç gün olabilir?
Anlaşmaya dayalı ücretsiz izin için kanunda bir üst sınır yoktur. Süreyi işçi ve işveren birlikte belirler. Yol izni için 4 gün, doğum sonrası izin için 6 ay gibi kanuni ücretsiz izinlerin kendi süreleri vardır.
İşveren ücretsiz izin talebini reddedebilir mi?
Evet. Kanuni ücretsiz izinler dışında işverenin ücretsiz izin verme zorunluluğu yoktur. Yol izni ve doğum sonrası ücretsiz izin ise şartlar varsa verilmek zorundadır.
Ücretsiz izinde SGK primi yatar mı?
Hayır. İzinli günler için prim ödenmez ve bu günler eksik gün olarak bildirilir. Anlaşmaya dayalı izinlerde eksik gün nedeni 21 - Diğer ücretsiz izin kodudur.
Ücretsiz izindeyken hastaneye gidilebilir mi?
Uygulamadaki açıklamalara göre izin başlangıcından itibaren 30 gün genel sağlık sigortası devam eder ve sonrasında kısa bir ek süre vardır. Uzun izinlerde güncel durumu SGK'dan teyit edin.

İzin süreçlerinizi kayıt altına alın

Teamso izin ve puantaj modüllerini ekibinizle birlikte inceleyelim.