SGK teşvikleri rehberi: hangi teşvikten nasıl yararlanılır?

SGK teşviki nedir ve neden önemlidir?

SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) teşvikleri, işverenin ödemesi gereken sigorta priminin bir kısmının belirli şartlar sağlandığında Hazine ya da İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanmasıdır. Teşvik doğrudan nakit olarak ödenmez; aylık prim ve hizmet belgesi (bugün MUHSGK beyannamesi içinde verilen bildirim) üzerinden tahakkuk eden primden düşülür. Bu nedenle teşviklerin bordro sürecinden ayrı düşünülmesi mümkün değildir: doğru kanun numarası seçilmezse, bildirge geç verilirse ya da işyerinin borcu varsa indirim hiç oluşmaz veya sonradan geri istenir.

Bir işveren için teşvikler iki açıdan önemlidir. Birincisi doğrudan maliyettir: kişi başına küçük görünen bir indirim, çalışan sayısı ve 12 ay ile çarpıldığında bütçede belirgin bir kalem olur. İkincisi uyum riskidir: yersiz yararlanılan teşvik, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınır. Bu rehber teşviklerin genel mantığını, ortak şartlarını ve uygulama adımlarını anlatır. Teşviklerin süre, oran ve tutarları sık değiştiği için kesin olmayan her ayrıntıda resmi kaynağa yönlendiriyoruz.

Hangi SGK teşvikleri var?

Teşvikler genel olarak dört gruba ayrılır. Aşağıdaki özet, hangi teşvikin hangi durumda gündeme geldiğini anlamak içindir; her birinin güncel şartlarını uygulamadan önce teyit edin.

Asgari ücret desteği gibi dönemsel destekler de zaman zaman uygulanır. Bu desteklerin tutarı ve kapsamı her yıl yeniden belirlendiği için burada rakam vermiyoruz; güncel şartları SGK duyurusundan kontrol edin.

Hazine indirimi nasıl hesaplanır?

En yaygın teşvik, Hazine desteği olarak da bilinen 5510 sayılı Kanun md. 81/ı kapsamındaki Hazine indirimidir. Adı uzun yıllar "5 puanlık indirim" olarak anılsa da 2026 yılında bu indirim herkese 5 puan değildir. İşveren SGK payı indirimsiz %21,75'tir (malullük, yaşlılık ve ölüm %12, kısa vadeli sigorta kolları %2,25, genel sağlık sigortası %7,5); 7566 sayılı Kanunla malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren payı %11'den %12'ye çıkmıştır. Şartları sağlayan işveren imalat sektöründe 5 puan indirimle %16,75, imalat dışındaki sektörlerde 2 puan indirimle %19,75 öder. Şartları sağlamayan işveren %21,75 öder. İşsizlik sigortası işveren payı %2 olarak değişmez. İndirim prime esas kazancın tamamına uygulanır; prime esas kazanç 2026 yılında en az 33.030 TL (taban), en çok 297.270 TL (tavan) arasındadır.

Asgari ücretli bir çalışanın toplam işveren maliyeti imalat dışında 2 puan indirimle 40.214,03 TL, imalatta 5 puan indirimle 39.223,13 TL, indirimsiz 40.874,63 TL'dir. Brüt 60.000 TL kazanan bir çalışanın işveren maliyeti imalat dışında (%19,75 + %2 = %21,75) 73.050,00 TL olur. İmalat sektöründe 5 puan indirimle %16,75 ödenir; toplam maliyet (%16,75 + %2 = %18,75) 71.250,00 TL'dir. Kendi kadronuz için hesap yapmak isterseniz işveren maliyeti hesaplama aracını, yıl içindeki oran ve tutarlar için bordro parametreleri sayfasını kullanabilirsiniz.

Teşvikten yararlanmak için işveren hangi şartları sağlamalı?

Teşviklerin her birinin kendine özgü şartları vardır, ancak çoğunda tekrar eden ortak bir çekirdek bulunur. Aşağıdaki maddeler genel kuraldır; ayrıntı ve istisnalar için güncel şartları SGK duyurusundan kontrol edin.

• Bildirgelerin süresinde verilmesi: Aylık prim ve hizmet bildirimleri yasal sürede (MUHSGK için izleyen ayın 26'sına kadar) verilmelidir. Geç verilen bildirge için o ay teşvik kaybedilebilir.
• Primlerin süresinde ödenmesi: Sigortalı hissesi dahil primlerin yasal sürede ödenmesi gerekir.
• Vadesi geçmiş borç bulunmaması: SGK'ya prim, idari para cezası ve gecikme zammı borcu olmaması çoğu teşvikin ön şartıdır. Belirli bir tutara kadar borca tolerans tanınabilir; güncel şartları SGK duyurusundan kontrol edin.
• Kayıt dışı çalıştırma tespiti olmaması: Sigortasız çalıştırma ya da eksik gün bildirimi tespit edilen işyerleri belirli bir süre teşvikten yararlanamayabilir.
• Ortalama sigortalı sayısı şartı: Yeni istihdam teşviklerinde, işe alınan kişinin işyerinin geçmiş dönem ortalamasına ilave olması aranır.
• İşe giriş bildirgesinin doğru verilmesi: SGK işe giriş bildirgesi çalışan işe başlamadan önce verilmelidir. Bazı teşviklerde kişinin İŞKUR kaydı ya da belirli bir süre işsiz olması aranır.

Birden fazla teşvik aynı anda uygulanabilir mi?

Genel kural olarak aynı sigortalı için aynı ay birden fazla prim teşviki birlikte uygulanmaz; işveren bunlardan birini seçer. Bu nedenle bir çalışan hem genç istihdam hem engelli istihdam teşvikinin kapsamına giriyorsa, hangisinin daha yüksek indirim sağladığına bakılır. Bazı teşvikler ise Hazine indiriminin (imalatta 5, imalat dışında 2 puan) yerine geçer, bazıları onun üzerine eklenir. Bu birleşme kuralları kanun bazında farklı olduğundan güncel şartları SGK duyurusundan kontrol edin.

Pratikte bordro birimleri her yeni işe girişte şu soruyu sorar: "Bu kişi için uygulanabilecek teşvikler hangileri, hangisi en yüksek indirimi sağlıyor ve şartlarını kaç ay boyunca koruyabiliriz?" Bu sorunun cevabı işe alım kararı verilmeden önce çıkarılmalıdır; çünkü bazı teşviklerde başvuru ya da kayıt adımı işe girişten önce yapılmalıdır.

Teşvikten nasıl yararlanılır? Adım adım süreç

1. Uygunluk taraması: İşe alınacak kişinin yaşı, cinsiyeti, engellilik durumu, mesleki belgesi, İŞKUR kaydı ve son dönem sigortalılık geçmişi kontrol edilir.
2. İşyeri şartlarının kontrolü: Borç durumu, son dönem bildirgelerin süresinde verilip verilmediği ve ortalama sigortalı sayısı incelenir.
3. İşe giriş bildirgesi: Bildirge işe başlamadan önce ve doğru meslek kodu, doğru belge türüyle verilir. İşe giriş evrakları için işe giriş süreci rehberine bakabilirsiniz.
4. Teşvik tanımlaması: e-Bildirge sistemindeki teşvik ekranlarında sigortalının hangi kanun kapsamında değerlendirileceği belirlenir. Bazı teşvikler sistem tarafından otomatik önerilir, bazıları işverenin seçimini gerektirir.
5. Bordro ve bildirim: Aylık bordro hazırlanırken çalışanın kanun numarası bildirime doğru aktarılır ve MUHSGK beyannamesi süresinde verilir.
6. Ödeme ve izleme: Tahakkuk eden prim süresinde ödenir. Teşvikin süresi, bitiş ayı ve şartın bozulma riski (ör. sigortalı sayısının düşmesi) her ay izlenir.

Teşvik kaybedilirse ne olur?

Şartlar sağlanmadığı halde teşvikten yararlanıldığı sonradan tespit edilirse, yararlanılan tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri istenir. Geriye dönük yüklü bir borç, işyerinin diğer teşviklerden de yararlanmasını engelleyebilir. En sık görülen hata nedenleri şunlardır:

• Bildirgenin bir gün bile geç verilmesi ya da ödemenin geç yapılması.
• Küçük bir SGK borcunun gözden kaçması.
• İşten çıkarılan çalışanın yerine alınan kişi için "ilave istihdam" teşviki seçilmesi.
• Teşvik süresi bittiği halde bordroda eski kanun numarasının uygulanmaya devam etmesi.
• Eksik gün bildirimlerinin gerekçesiz yapılması.

Örnek: 20 kişilik işyerinde Hazine indiriminin yıllık etkisi

Ortalama brüt ücreti 60.000 TL olan 20 kişilik bir işyerini düşünelim. İşyeri imalat dışındaysa Hazine indirimi 2 puandır: kişi başına aylık indirim 1.200,00 TL, toplam aylık etki 24.000,00 TL, yıllık etki 288.000,00 TL olur. Aynı işyeri imalat sektöründeyse indirim 5 puandır: kişi başına aylık 3.000,00 TL, toplam aylık 60.000,00 TL, yıllık 720.000,00 TL. İşyerinin tek bir ay bildirgeyi geç vermesi o ayın indirimini (imalat dışında 24.000,00 TL, imalatta 60.000,00 TL) riske atar. Bu tutar, bildirge takvimini bir kontrol listesine bağlamanın neden önemli olduğunu gösterir.

Yeni istihdam teşvikleri bu indirimin üzerine ya da yerine eklenebilir; ancak oranları ve süreleri değiştiği için örneğe dahil etmedik. Kendi senaryonuz için güncel şartları SGK duyurusundan kontrol edin.

Teşvik için hangi belgeler saklanmalı?

SGK denetiminde ya da geriye dönük bir incelemede işverenin teşvik seçimini belgeleyebilmesi gerekir. Aşağıdaki belgeleri çalışan dosyasında ve bordro arşivinde en az işçilik alacaklarındaki 5 yıllık zamanaşımı süresi boyunca saklamanız önerilir:

• İşe giriş bildirgesi ve gönderim tarihini gösteren kayıt.
• Engellilik raporu, mesleki yeterlilik belgesi ya da İŞKUR kayıt belgesi gibi teşvik şartını kanıtlayan evrak.
• Teşvik başlangıç ve bitiş aylarını gösteren iç kayıt.
• Aylık tahakkuk fişleri, ödeme dekontları ve MUHSGK onay belgeleri.
• Eksik gün bildirimlerinin dayanağı olan rapor, ücretsiz izin dilekçesi gibi belgeler.

Belgelerin dijital ortamda, çalışan bazında ve aranabilir şekilde tutulması hem denetimi hem de çalışan ayrıldığında yapılacak kontrolleri kolaylaştırır.

İK ve bordro ekibi ne yapmalı?

Teşvik yönetimi tek seferlik bir iş değil, aylık bir kontrol döngüsüdür. İşe alım ekibi adayın teşvik uygunluğunu erken bilmeli, bordro ekibi doğru kanun numarasını uygulamalı, finans ekibi ödeme tarihlerini kaçırmamalıdır. Yıl başında parametreler değiştiğinde yeni yıl bordro kontrol listesi ile birlikte teşvik listenizi de gözden geçirmeniz önerilir. Bordronun temel hesap adımları için bordro nasıl hesaplanır rehberine bakabilirsiniz.