Prime esas kazanca hangi ödemeler girer?
5510 sayılı Kanunun 80. maddesine göre prime esas kazanç, sigortalının hak ettiği ücretler ile prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü ödemenin brüt toplamıdır. SGK işçi ve işveren primleri, işsizlik primi ve rapor parası gibi ödenekler bu tutar üzerinden hesaplanır.
Hak edilen ücret ile ödenen ücret ayrımı önemlidir: ücret o ay hak edilmişse ödenmemiş olsa bile o ayın kazancı olarak bildirilir. Prim ve ikramiye gibi ödemeler ise ödendikleri ayın kazancına eklenir.
Hangi ödemeler prime esas kazanca dahil edilmez?
Kanun bazı ödemeleri açıkça prim matrahı dışında tutar. Bu ödemelerin belirli sınırlara kadar olan kısmı istisnadır, aşan kısım kazanca eklenir. Sınırlar asgari ücrete bağlı olduğu için her yıl değişir.
- Kıdem ve ihbar tazminatı
- Ölüm, doğum ve evlenme yardımları
- Görev yolluğu (harcırah)
- Çocuk zammı: çocuk başına brüt asgari ücretin %2'sine kadar, en fazla iki çocuk
- Aile zammı: brüt asgari ücretin %10'una kadar
- Yemek yardımı: ayni verilen yemek ve belirlenen günlük sınıra kadar yemek bedeli
- Ayni yardımlar ve belirli sınırlar içinde özel sağlık sigortası primleri
Taban ve tavan nasıl uygulanır?
Prime esas kazanç, tam ay çalışan sigortalı için 2026 yılında 33.030,00 TL tutarındaki tabandan az, 297.270,00 TL tutarındaki tavandan fazla olamaz. Eksik günlü ve kısmi süreli çalışmalarda taban ve tavan, günlük tutarların bildirilen gün sayısıyla çarpılmasıyla bulunur.
Prim ve ikramiye gibi ödemeler nedeniyle tavanı aşan kısım sonraki iki aya devredebilir. Ayrıntı için PEK tavanı ve tabanı sayfasına bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
En yaygın hata, bordro dışında elden ödenen ücretlerin ya da "masraf" adı altında düzenli ödenen tutarların prime esas kazanca eklenmemesidir. SGK denetiminde bu ödemeler ücret kabul edilir ve geriye dönük fark prim, gecikme zammı ve idari para cezası doğar.
İkinci yaygın hata, gelir vergisi istisnası ile SGK istisnasının aynı sanılmasıdır. Yemek, yol, çocuk yardımı gibi kalemlerde vergi ve SGK için farklı sınırlar uygulanır; bir ödeme vergiden istisna olup prime tabi olabilir ya da tersi geçerli olabilir. Bordroda her ödeme kaleminin SGK ve vergi durumu ayrı tanımlanmalıdır.
Prime esas kazanç (PEK) hakkında sık sorulan sorular
Prime esas kazanç nedir?
SGK primlerinin hesaplandığı brüt kazançtır. Hak edilen ücretler ile prim, ikramiye ve benzeri ödemelerden oluşur.
Kıdem tazminatı prime esas kazanca dahil mi?
Hayır. Kıdem ve ihbar tazminatı SGK primine tabi değildir.
Yol yardımı SGK primine tabi mi?
Nakit olarak ödenen yol yardımı prime esas kazanca dahil edilir. Servis gibi ayni olarak sağlanan ulaşım ise dahil edilmez.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.