Genel sağlık sigortası

GSS kimleri kapsar?

GSS, Türkiye'de ikamet eden herkesi kapsamayı amaçlar. Çalışanlar, emekliler, bunların bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk ve anne babaları ile hiçbir sigortası olmayan kişiler farklı bentler altında GSS kapsamındadır. Çalışan kişinin bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri, çalışan üzerinden ayrıca prim ödenmeden sağlık hizmeti alır.

Hiçbir yerden sigortalı olmayan kişiler, hane gelirine göre yapılan gelir testi sonucunda ya devlet tarafından primi ödenen ya da primini kendisi ödeyen GSS'li olarak kaydedilir. Halk arasında bu durum isteğe bağlı GSS ya da gelir testi olarak bilinir.

Çalışanların GSS primi ne kadar?

4A sigortalılarında GSS primi prime esas kazancın %12,5'idir: %5'i çalışandan, %7,5'i işverenden alınır. Bu oranlar ayrı bir kalem olarak görünmez; bordrodaki %14'lük SGK işçi payı ile işveren SGK payının içinde yer alır.

Emekli olup çalışmaya devam edenler için GSS primi ayrıca alınmaz, çünkü emekliler emeklilik statüsü üzerinden GSS kapsamındadır; bu kişiler için sosyal güvenlik destek primi ödenir.

• GSS işçi payı: %5 (SGK işçi payı %14'ün içinde)
• GSS işveren payı: %7,5 (işveren SGK payının içinde)
• Matrah: prime esas kazanç, taban ve tavan arasında

İşten ayrılınca ya da ücretsiz izinde sağlık hakkı ne olur?

Sağlık hizmetinden yararlanmak için çalışanların kural olarak son bir yıl içinde en az 30 gün GSS primi bildirilmiş olması aranır; acil durumlar, iş kazası, meslek hastalığı ve 18 yaş altı çocuklar gibi istisnalar vardır. İş sözleşmesi sona eren kişi bir süre daha önceki statüsü üzerinden sağlık hizmeti alabilir; bu sürenin ardından başka bir statüye geçmezse gelir testi kapsamına girer.

Ücretsiz izin ve uzun süreli eksik gün durumlarında sağlık hakkının nasıl devam edeceği izin süresine göre değişebilir. Uzun ücretsiz izinlerde çalışanın SGK'dan durumunu kontrol etmesi ve gerekiyorsa GSS kaydını güncellemesi önerilir.

İşveren ve İK açısından dikkat edilecekler

İşe girişlerin zamanında bildirilmesi, çalışanın sağlık hakkının kesintisiz devamı için önemlidir. Bildirimi geciken çalışan, sağlık hizmeti almak istediğinde sorun yaşayabilir ve bu durum işverene karşı tazminat talebine dönüşebilir.

GSS, kamu sağlık hizmetlerine erişim sağlar. Birçok işveren buna ek olarak özel sağlık sigortası ya da tamamlayıcı sağlık sigortası sunar. Tamamlayıcı sağlık sigortası, GSS ile anlaşmalı özel hastanelerde fark ücretlerini karşılar ve yan haklar paketinde sık tercih edilir.