Emeklilik

Emeklilik için hangi şartlar aranır?

Yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için genel olarak üç şart birlikte aranır: belirli bir yaşa ulaşmak, yeterli prim gün sayısına sahip olmak ve belirli bir sigortalılık süresini doldurmak. Bu şartların hangi düzeyde aranacağı, kişinin sigortalılık başlangıç tarihine ve 4A, 4B ya da 4C statüsüne göre belirlenir.

Aşağıdaki gruplandırma 4A sigortalıları için genel çerçevedir. Kademeli geçiş hükümleri nedeniyle aynı grupta bile kişiden kişiye farklılık olabileceğinden kesin tarih için SGK'nın hizmet dökümü ve emeklilik sorgulama ekranları kullanılmalıdır.

• 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar: 7438 sayılı Kanunla yaş şartı kaldırıldı (EYT); kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık ve giriş tarihine göre 5000-5975 gün prim aranır
• 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında girenler: kadınlar 58, erkekler 60 yaş ve 7000 gün ya da 25 yıl sigortalılık ile 4500 gün
• 1 Mayıs 2008 ve sonrasında girenler: kadınlar 58, erkekler 60 yaş ve 7200 gün; yaş şartı 2036'dan itibaren kademeli olarak 65'e yükselir

4B ve 4C sigortalılarında şartlar farklı mı?

Evet. 2008 sonrası girişlerde 4B ve 4C sigortalılarından 9000 gün prim aranır. Birden fazla statüde çalışılmışsa hizmetler birleştirilir ve aylık, son yedi yıllık fiili hizmet süresinde daha fazla prim ödenen statüye göre bağlanır.

Askerlik, doğum, yurt dışı ve kısmi süreli çalışma borçlanmaları prim gün sayısını artırabilir; yurt dışı borçlanması ve ilk girişten önceki askerlik süresi borçlanması gibi bazı borçlanmalar sigortalılık başlangıcını da geriye çeker. Bu nedenle borçlanma kararı emeklilik tarihini doğrudan etkileyebilir.

İşveren açısından emeklilik ne anlama gelir?

Emeklilik şartlarını tamamlayan ya da yaş dışındaki şartları dolduran işçi, iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatı alabilir. Bu durumda işçi SGK'dan aldığı yazıyı işverene verir ve fesih emeklilik nedeniyle ayrılma olarak kodlanır.

1 Ekim 2008'den önce sigortalı olmuş kişiler emekli olduktan sonra çalışmaya devam eder ya da yeniden işe girerse tüm sigorta kolları yerine sosyal güvenlik destek primi ödenir; bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olanlarda 4A kapsamında çalışmaya başlanınca aylık kesilir. Bu durum bordroda belge türünün değişmesi demektir; çalışanın emeklilik tarihi bordroya zamanında işlenmezse yanlış prim bildirimi yapılır.

Emeklilik başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru e-Devlet üzerinden ya da SGK ünitelerine yapılır. Aylık, kural olarak başvurunun ardından gelen ay başından itibaren bağlanır. 4A sigortalısının aylık bağlanabilmesi için işten ayrılmış olması ve işten ayrılış bildiriminin yapılmış olması gerekir.

Başvurudan önce hizmet dökümü kontrol edilmeli, eksik ya da hatalı bildirilmiş süreler varsa işverenle görüşülmeli ya da hizmet tespiti yoluna gidilmelidir. Hatalı statü ve eksik gün kayıtları emeklilik tarihini aylarca kaydırabilir.