Ayni yardım ile nakdi yardım arasındaki fark nedir?
Nakdi yardımda çalışana para ödenir; ayni yardımda ise işveren malı ya da hizmeti kendisi satın alıp çalışana verir. Aynı amaçla yapılan bir yardım, ödeme biçimine göre farklı vergilendirilebilir. Örneğin işyerinde verilen yemek ile çalışana ödenen yemek parası farklı kurallara tabidir.
Ayni yardım düzenli ve sürekli verildiğinde iş sözleşmesinin parçası haline gelir. İşveren sonradan tek taraflı olarak kaldıramaz ve kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş ücrete parasal değeriyle eklenir.
Ayni yardımlar gelir vergisine tabi mi?
Gelir Vergisi Kanununa göre ücret, para ya da ayın olarak sağlanan menfaatlerin tamamıdır. Bu nedenle ayni yardımlar kural olarak ücret sayılır ve emsal bedeli üzerinden gelir vergisine tabidir. Kanunun 23. maddesinde sayılan bazı yardımlar ise istisnadır.
- İşyerinde ya da müştemilatında çalışanlara yemek verilmesi: istisna (işyeri dışında yemek kartı gibi yollarla verilirse günlük tutar sınırıyla)
- Toplu taşıma sağlanması (servis): istisna
- Belirli koşullarda işverence sağlanan konut: istisna
- Gıda kolisi, yakacak, giyim gibi diğer ayni yardımlar: ücret sayılır, gelir vergisine tabidir
Ayni yardımlar SGK primine tabi mi?
5510 sayılı Kanunun 80. maddesine göre ayni olarak sağlanan yardımlar kural olarak prime esas kazanca dahil edilmez. Ancak aynı yardım nakit olarak ödendiğinde prim matrahına girer. Bu nedenle yardımın gerçekten ayni olarak verildiği; fatura, teslim tutanağı ve dağıtım listesiyle belgelenmelidir.
Yemek yardımında SGK ve gelir vergisi için ayrı kanunlarda günlük tutarlar belirlenir ve bu tutarlar her yıl güncellenir; işyerinde yemek verilmeyen durumlarda yemek kartı ve nakit yemek bedeli de SGK tarafında günlük tutarla sınırlıdır. Ayrıntı için yemek istisnası sayfasına, güncel tutarlar için bordro parametreleri sayfasına bakabilirsiniz.
Bordroda nasıl gösterilir?
Vergiye tabi ayni yardımın parasal değeri, verildiği ayın bordrosunda brüt ücrete eklenir; vergiler hesaplandıktan sonra aynı tutar net ödemeden düşülür, çünkü çalışan bu değeri nakit olarak değil mal olarak almıştır. Bu işlem yapılmazsa ya çalışana fazla ödeme yapılır ya da vergi eksik kesilir.
Ayni yardımlar çoğu zaman yan haklar paketinin parçasıdır. Bayram kolisi gibi yılda bir verilen yardımlarda, kimlere verildiğinin ve tutarın bordroya eklenip eklenmediğinin listelenmesi denetimde en sık istenen belgedir.
Ayni yardım hakkında sık sorulan sorular
Gıda kolisi vergiye tabi mi?
Evet. Gıda kolisi ücret niteliğinde ayni yardımdır ve parasal değeri gelir vergisi matrahına eklenir. Ayni olarak verildiği belgelenirse SGK primine tabi tutulmaz.
Ayni yardım kıdem tazminatına dahil edilir mi?
Düzenli ve sürekli verilen ayni yardımlar parasal değeriyle giydirilmiş ücrete eklenir. Yılda bir kez verilen ya da arızi yardımlar kural olarak eklenmez.
Ayni yardım sonradan kaldırılabilir mi?
Uzun süredir düzenli verilen yardım işyeri uygulaması ya da sözleşme şartı haline gelir. Kaldırılması çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılır ve çalışanın yazılı onayını gerektirir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.