Yıllık izin hakkı, çalışanların dinlenmesini koruyan ücretli bir haktır. İK ekipleri için asıl iş, kaç gün izin verileceğini bilmekten fazlasıdır: hak ediş tarihini, kıdemi, yaş istisnalarını ve kullanılan günleri doğru kaydetmek gerekir.
Yıllık izin hakkı ne zaman doğar?
4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki çalışan, işe başladığı günden itibaren deneme süresi dahil en az bir yıl çalıştığında yıllık ücretli izne hak kazanır. İlk yıl dolmadan yıllık izin bakiyesi doğmaz. Ancak işveren, daha erken izin kullandırmayı seçebilir; bu uygulama sözleşme veya şirket politikasıyla daha avantajlı hale getirilebilir.
Aynı işverene bağlı farklı işyerlerinde geçen süreler birlikte değerlendirilir. Çalışanın şube, departman veya görev değişikliği, kıdem hesabını sıfırlamaz. Mevsimlik ya da kampanya işi istisnası gibi özel durumlar için sözleşmenin niteliği ayrıca kontrol edilmelidir.
Yıllık izin hakkından vazgeçilemez. Çalışma ilişkisi sürerken izin yerine ücret ödenmesi de kural değildir. Kullanılmayan izin günlerinin ücrete dönüşmesi, iş sözleşmesi sona erdiğinde gündeme gelir.
Kıdeme göre yıllık izin süreleri
Kanundaki süreler asgari süredir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir; azaltılamaz.
| Hizmet süresi | Asgari yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar, 5 yıl dahil | 14 iş günü |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 iş günü |
| 15 yıl ve üzeri | 26 iş günü |
18 yaşından küçük veya 50 yaşından büyük çalışanlarda süre en az 20 iş günüdür. Yer altı işlerinde çalışanlar için yukarıdaki sürelere 4 iş günü eklenir. Bu nedenle yalnızca kıdem alanıyla çalışan yaşını ve çalışma yerinin niteliğini de aynı kayıt içinde izlemek gerekir.
Yıllık izin hakkı için pratik hak ediş örneği
Bir çalışan 12 Eylül 2025 tarihinde işe başladıysa, deneme süresi de hesaba katılarak ilk yıllık izin hakkı 12 Eylül 2026 tarihinde doğar. Çalışanın hizmet süresi henüz 5 yılı geçmediği için yasal asgari hak edişi 14 iş günüdür.
Bu çalışanın şirket politikasıyla 18 gün izne sahip olması mümkündür. Fakat politika 12 gün belirliyorsa kanundaki asgari sınır uygulanır: hak ediş = 14 iş günü. Çalışan 51 yaşındaysa aynı kıdemde alt sınır 20 iş gününe çıkar. Hesap, her yeni izin döneminde çalışanın o günkü kıdemi ve yaşı üzerinden yeniden gözden geçirilmelidir.
İzin kullanırken hangi günler sayılır?
Yıllık izin iş günü üzerinden belirlenir. İzin dönemine denk gelen ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin çalışan pazartesi başlayan 14 iş günlük izninde araya giren resmi tatil nedeniyle işe daha geç dönebilir; tatil günü bakiyeden düşülmez.
İzin, tarafların anlaşmasıyla bölünebilir. Bölümlerin birinin en az 10 gün olması gerekir. Çalışan iznini işyerinin bulunduğu yer dışında geçirecekse, talep etmesi ve bunu belgelemesi halinde gidiş-dönüş için toplam en fazla 4 gün ücretsiz yol izni isteyebilir. Yol izni, yıllık izin bakiyesinden düşülmez.
İşveren izin tarihini planlarken operasyon ihtiyacını dikkate alabilir. Yine de çalışan talebini, bakiyeyi ve onay kararını yazılı ya da dijital olarak izlenebilir tutmak gerekir. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği, izin kayıtlarının işveren tarafından tutulmasına ilişkin çerçeveyi belirler.
İK ekipleri için 5 kayıt kontrolü
- İşe giriş ve ilk hak ediş tarihini çalışan bazında doğrulayın.
- Aynı işverene ait işyerleri arasındaki kıdemi birleştirin.
- 18 yaş altı, 50 yaş üstü ve yer altı işi istisnalarını işaretleyin.
- Kullanılan günleri, resmi tatilleri ve kalan bakiyeyi ayrı alanlarda tutun.
- Talep, onay ve izin formunu denetime hazır biçimde saklayın.
Teamso İzin Yönetimi ile izin türleri, bakiyeler, onay akışları ve izin raporları tek yerden takip edilebilir. Düzenli kayıt, hem çalışanların hak edişini görünür kılar hem de dönem sonu kontrolünü hızlandırır.
