Puantaj nedir ve neden önemlidir?
Puantaj, bir çalışanın ay içindeki her gününün nasıl geçtiğini gösteren çizelgedir: çalıştığı günler, hafta tatilleri, genel tatiller, ücretli ve ücretsiz izinler, raporlu günler, devamsızlıklar ve fazla mesai saatleri. Bordro bu çizelgeye dayanarak hesaplanır; SGK'ya bildirilen prim günü sayısı ve eksik gün nedenleri de puantajdan gelir.
Puantajdaki bir hata bordroda, MUHSGK (Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi) bildiriminde ve çalışanın sigorta geçmişinde zincirleme sonuç doğurur. Ayrıca çalışma sürelerine ilişkin uyuşmazlıklarda puantaj ve dayandığı kayıtlar işverenin ispat aracıdır; işçilik alacaklarında zamanaşımı 5 yıl olduğundan bu kayıtların düzenli saklanması gerekir.
Puantaj hangi verilerden oluşur?
Doğru bir puantaj, birden fazla kaynağın ay sonunda bir araya getirilmesiyle hazırlanır:
- Devam kayıtları: PDKS (personel devam kontrol sistemi) giriş çıkış verileri ya da imzalı devam çizelgeleri
- Vardiya planı: Çalışanın hangi gün hangi saatlerde çalışması gerektiği, hafta tatili günü
- İzinler: Yıllık izin, mazeret izinleri (evlilik ve ölüm 3 gün, babalık 10 gün), doğum izni, ücretsiz izin
- Raporlar: Hastalık ve iş kazası istirahat raporları
- Fazla mesai: Onaylı fazla mesai talepleri ve fiilen yapılan süreler
- Takvim: Genel tatiller, bayramlar ve arife yarım günleri
- Personel hareketleri: Ay içinde işe giriş ve işten çıkış tarihleri
Bu verilerin nasıl toplanacağı için PDKS kurulum rehberine, izin hakları için yıllık izin rehberine bakabilirsiniz.
Puantajda hangi gün kodları kullanılır?
Her güne bir kod verilmesi, puantajın okunmasını ve bordroya aktarılmasını kolaylaştırır. Kodlar şirkete göre değişebilir; önemli olan, her kodun ücret ve SGK prim günü etkisinin net tanımlanmasıdır.
| Kod | Anlamı | Ücret etkisi | SGK prim günü |
|---|---|---|---|
| Ç | Çalışılan gün | Ücretli | Sayılır |
| HT | Hafta tatili | Ücretli | Sayılır |
| GT | Genel tatil | Ücretli; çalışılırsa ilave bir günlük ücret | Sayılır |
| Yİ | Yıllık izin | Ücretli | Sayılır |
| Mİ | Mazeret izni (evlilik, ölüm, babalık) | Ücretli | Sayılır |
| Üİ | Ücretsiz izin | Ücret ödenmez | Eksik gün |
| R | Raporlu gün | İşveren ücreti genellikle ödemez (SGK geçici iş göremezlik ödeneği) | Eksik gün |
| D | Devamsızlık | Ücret ödenmez | Eksik gün |
Raporlu günlerde ücretin bir kısmının işveren tarafından ödenmesi toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesiyle kararlaştırılmış olabilir; şirket uygulamanızı kontrol edin. Eksik gün nedenleri SGK'ya ilgili kodla ve belgesiyle bildirilir. Ayrıntılar için eksik gün bordro rehberine bakın.
Aylık ücretli çalışanda eksik gün nasıl hesaplanır?
Aylık ücretli çalışanlarda ücret, ayın kaç gün çektiğinden bağımsız olarak 30 gün üzerinden hesaplanır. Günlük ücret = brüt aylık ücret / 30. Ücretsiz izin, devamsızlık ya da raporlu gün gibi ücret ödenmeyen her gün için bir günlük ücret düşülür ve SGK'ya bildirilen prim günü aynı sayıda azalır.
Eksik gün yoksa çalışan 30 gün üzerinden ücret alır ve 30 prim günü bildirilir. 31 çeken aylarda da ücret ve prim günü 30'dur; 28 ya da 29 çeken şubat ayında ise eksiksiz çalışan yine 30 gün üzerinden ücret alır.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir ve her saati için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Aylık ücretli çalışanda saatlik ücret, brüt aylık ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur (30 gün × 7,5 saat). Fazla mesai yıllık 270 saati geçemez ve çalışanın yazılı onayı gerekir.
Fazla mesai, puantajda gün koduyla değil saat olarak ayrıca gösterilmelidir. Haftalık hesap yapıldığı için ay sonu puantajında hangi haftada kaç saat fazla mesai yapıldığı izlenebilir olmalıdır. Kuralların ayrıntısı fazla mesai kuralları ve hesaplama rehberinde, hızlı kontrol için fazla mesai hesaplama aracında yer alır.
Örnek puantaj: 2 gün ücretsiz izin ve 10 saat fazla mesai
Brüt aylık ücreti 60.000 TL olan bir çalışan, 30 gün çeken eylül 2026'da 2 gün ücretsiz izin kullanmış ve ay içinde toplam 10 saat onaylı fazla mesai yapmıştır. Ayda genel tatil yoktur; pazar günleri hafta tatilidir.
| Gün türü | Gün sayısı |
|---|---|
| Çalışılan gün (Ç) | 24 |
| Hafta tatili (HT) | 4 |
| Ücretsiz izin (Üİ) | 2 |
| Toplam takvim günü | 30 |
| Ücretli gün ve SGK prim günü | 28 |
| Fazla mesai | 10 saat |
Hesaplama (Python ile, kuruş yarıyı yukarı yuvarlanarak):
| Kalem | Formül | Tutar |
|---|---|---|
| Günlük ücret | 60.000 / 30 | 2.000,00 TL |
| Ücretsiz izin kesintisi | 2.000,00 × 2 | 4.000,00 TL |
| Normal çalışma ücreti | 2.000,00 × 28 | 56.000,00 TL |
| Saatlik ücret | 60.000 / 225 | 266,67 TL |
| Fazla mesai saat ücreti | saatlik ücret × 1,5 | 400,00 TL |
| Fazla mesai ücreti | saatlik ücret × 1,5 × 10 | 4.000,00 TL |
| Aylık brüt kazanç | 56.000,00 + 4.000,00 | 60.000,00 TL |
Bu örnekte ücretsiz izin kesintisi ile fazla mesai ücreti tesadüfen birbirine eşittir; bu nedenle aylık brüt kazanç yine 60.000,00 TL olur. Ancak puantajın ve bordronun bu iki kalemi ayrı ayrı göstermesi gerekir: SGK'ya 30 değil 28 prim günü ve 2 gün eksik gün (ücretsiz izin nedeniyle) bildirilir. Prime esas kazanç 60.000,00 TL olduğundan SGK işçi payı 8.400,00 TL, işsizlik sigortası işçi payı 600,00 TL olur.
Yuvarlamaya dikkat edin: saatlik ücret önce 266,67 TL'ye yuvarlanıp sonra 1,5 ve 10 ile çarpılırsa sonuç 4.000,05 TL çıkar. Bu küçük fark, çok sayıda çalışanda ve uzun sürede birikebilir. Tutarlılık için yuvarlamanın hangi adımda yapılacağını şirket politikasında belirleyin; bu örnekte yuvarlama yalnız son tutarda yapılmıştır. Gelir vergisi, asgari ücret istisnası ve damga vergisi adımları için bordro nasıl hesaplanır rehberine, sonucu kontrol etmek için maaş hesaplama aracına bakabilirsiniz.
İzinler puantaja nasıl işlenir?
Yıllık izin ve yasal mazeret izinleri ücretlidir ve prim günü olarak sayılır; puantajda çalışılmış gibi ücretlendirilir ama ayrı kodla gösterilir. Yıllık izin süreleri kıdeme göre 1-5 yıl için 14 gün, 5-15 yıl için 20 gün, 15 yıl ve üzeri için 26 gündür (18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü için en az 20 gün). Yıllık izin hesabında izin süresine rastlayan hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz; bu nedenle izin onayı ile puantaj aynı takvime dayanmalıdır.
Ücretsiz izin, çalışanın talebi ve işverenin onayıyla kullanılır; yazılı talep ve onay belgelenmelidir. Doğum izni toplam 24 haftadır (doğum öncesi 8, sonrası 16 hafta; çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir ve toplam 26 hafta olur; hekim onayıyla doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışılabilir ve çalışılan süre doğum sonrasına eklenir) ve bu sürenin tamamında çalışan SGK'dan analık ödeneği alır; puantajda ilgili eksik gün koduyla gösterilir. Süt izni günde 1,5 saattir ve çalışma süresinden sayılır. Yıllık izin bakiyesini kontrol etmek için yıllık izin hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Genel tatil ve hafta tatili puantajda nasıl gösterilir?
Çalışan 7 günlük dönem içinde en az 24 saat kesintisiz dinlenmelidir; bu gün hafta tatilidir ve ücretlidir. Genel tatil günleri de ücretlidir; çalışan genel tatilde çalışırsa o gün için ayrıca bir günlük ilave ücret ödenir. Puantajda genel tatilde çalışılan gün ayrı bir kodla ya da ek satırla gösterilmelidir; aksi halde ilave ücret gözden kaçabilir. Bayram dönemlerinde arife yarım günü gibi özel durumlar için takvimin her yıl güncellenmesi gerekir. Ayrıntılar için bayram tatili çalışma ücreti rehberine bakın.
Ay içinde işe giren ya da ayrılan çalışanın puantajı nasıl hazırlanır?
Ay ortasında işe giren çalışan için puantaj işe giriş tarihinden başlar; giriş öncesindeki günler boş bırakılır ve ücret, fiilen hizmet verilen gün sayısı üzerinden hesaplanır. İşten ayrılan çalışanda da puantaj çıkış tarihinde kapanır. Bu durumlarda prim günü ve eksik gün bildirimi, SGK işe giriş ve işten çıkış bildirgeleriyle tutarlı olmalıdır. İşe giriş bildirgesi işe başlamadan önce, işten çıkış bildirgesi 10 gün içinde verilir.
Puantaj hazırlarken sık yapılan hatalar nelerdir?
- Ücretsiz izin ya da devamsızlığı puantaja işleyip SGK'ya eksik gün nedenini bildirmemek
- Fazla mesaiyi haftalık değil aylık toplam üzerinden hesaplamak
- Genel tatilde çalışılan günü normal çalışma günü gibi işlemek
- Raporlu günleri belge olmadan eksik gün olarak bildirmek
- Puantajı bordro kapandıktan sonra değiştirip fark bordrosu hazırlamamak
- Yuvarlamayı her adımda yaparak kuruş farkları oluşturmak