Fazla mesai ne zaman başlar?
İş Kanunu md. 41'e göre fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Ölçü haftalıktır: bir gün 10 saat çalışan işçinin haftalık toplamı 45 saati geçmiyorsa kural olarak fazla mesai doğmaz. Ancak günlük çalışma 11 saati aşamaz ve 11 saati aşan kısım her durumda fazla çalışma sayılır.
Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, sözleşmedeki süreyi aşıp 45 saate kadar olan çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve %25 zamla ödenir. Denkleştirme uygulanan işyerlerinde hesap dönem ortalamasına göre yapılır.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Her bir saat fazla çalışma için normal saat ücretinin %50 yükseltilmesiyle bulunan ücret ödenir. Aylık ücretle çalışanlarda saat ücreti, brüt aylık ücretin 225'e (30 gün x 7,5 saat) bölünmesiyle bulunur. Fazla mesai ücreti gelir vergisine, damga vergisine ve SGK primine tabidir.
İşçi isterse fazla çalışma ücreti yerine her saat için bir saat otuz dakika serbest zaman kullanabilir. Serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücret kesilmeden kullandırılmalıdır.
Fazla mesainin sınırları nelerdir?
Fazla çalışmanın toplamı yılda 270 saati aşamaz. Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı alınmalıdır; zorunlu nedenler ve olağanüstü haller bu kuralın istisnasıdır. Gece çalışmaları kural olarak 7,5 saati geçemeyeceği için gece postalarında fazla mesai yaptırılması da sınırlıdır.
18 yaşından küçük işçiler, gebe veya emziren işçiler, kısmi süreli çalışanlar ve sağlık kuralları gereği günde 7,5 saat veya daha az çalışılan işlerdeki işçilere fazla çalışma yaptırılamaz. Ayrıntılar için yıllık fazla çalışma sınırı sayfasına bakabilirsiniz.
Ücrete dahil fazla mesai maddesi geçerli mi?
Bazı sözleşmelerde 'fazla çalışma ücreti aylık ücrete dahildir' maddesi bulunur. Yargıtay bu maddeyi yalnızca yıllık 270 saatlik sınır kadar geçerli kabul eder; bunu aşan fazla çalışmalar ayrıca ödenmelidir. Ücretin asgari ücret düzeyinde olduğu durumlarda bu maddenin geçerliliği daha da tartışmalı hale gelir.
Uyuşmazlıklarda fazla çalışmayı ispat yükü işçidedir, ancak işveren kayıt tutmakla yükümlüdür. PDKS kayıtları, imzalı puantaj ve bordrodaki tahakkuklar en güçlü delillerdir. Kayıt tutulmadığında mahkeme tanık beyanlarına göre hesap yapar ve bu çoğunlukla işveren aleyhine sonuçlanır.
Fazla mesai (fazla çalışma) hakkında sık sorulan sorular
Fazla mesai yüzde kaç zamlı ödenir?
Haftalık 45 saati aşan her saat için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Sözleşmedeki süreyi aşıp 45 saate kadar olan çalışmada zam oranı %25'tir.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Yıllık fazla çalışma toplamı 270 saati aşamaz. Bu sınırı aşan çalışma da ücretlendirilir, ancak işveren idari para cezası riskiyle karşılaşır.
Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?
Evet. İşçi isterse her fazla çalışma saati için 1,5 saat serbest zaman kullanabilir; bu süre altı ay içinde ücret kesilmeden verilmelidir.
Fazla mesai ücreti ne zaman zamanaşımına uğrar?
Fazla çalışma ücreti alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir ve her ayın ücretinin ödenmesi gereken tarihten itibaren ayrı ayrı işler.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.