Gece çalışması

Gece çalışması hangi saatleri kapsar?

İş Kanunu md. 69'a göre gece, en geç saat 20.00'de başlayarak en erken 06.00'ya kadar geçen ve en fazla 11 saat süren dönemdir. Bu dönemde yapılan çalışma gece çalışmasıdır. İşyerinde gece döneminin hangi saatler arasında uygulandığı işveren tarafından belirlenir ve mesai saatleriyle birlikte ilan edilir.

Gece çalışmasının çoğunluğu gece dönemine denk gelen bir posta da gece postası sayılır ve gece çalışmasına ilişkin kurallar o postanın tamamına uygulanır.

Gece çalışması kaç saat olabilir?

İşçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez. Bu sınır günlük çalışma için geçerlidir ve gece postasında fazla mesai yaptırılmasını da kural olarak engeller.

Kanun turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde bir istisna tanır: bu işlerde işçinin yazılı onayı alınarak gece 7,5 saatten fazla çalışma yaptırılabilir. Onay olmadan bu sektörlerde de sınır aşılamaz.

Gece vardiyası nasıl planlanmalı?

Postalar halinde çalışılan işlerde bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçiler, ardından gelen çalışma haftasında gündüz çalıştırılacak şekilde nöbetleşe değiştirilir. Gece ve gündüz postalarının iki haftalık dönemlerle değiştirilmesi de mümkündür; ancak işçinin sürekli gece postasında tutulması kural olarak yasaktır.

Postalar arasında en az 11 saat kesintisiz dinlenme verilmelidir. Bu kuralların vardiya planlamasında baştan dikkate alınması, ardışık gece haftalarının ve kısa dinlenme aralıklarının otomatik olarak engellenmesi gerekir. Ayrıntılar için postalar halinde çalışma sayfasına bakabilirsiniz.

Kimler gece çalıştırılamaz?

Gece çalışacak işçilerin işe başlamadan önce sağlık muayenesinden geçirilmesi ve gece çalıştıkları sürece en geç iki yılda bir periyodik kontrolden geçirilmesi zorunludur. Muayene giderleri işverene aittir. Sağlık durumu gece çalışmasına uygun olmayan işçi, mümkünse gündüz işine aktarılmalıdır.

• 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler sanayiye ait işlerde gece çalıştırılamaz.
• Gebe işçiler, gebeliğin tespitinden doğuma kadar gece çalıştırılamaz.
• Doğum yapan işçiler, doğum tarihinden itibaren bir yıl süreyle gece çalıştırılamaz.
• Emziren işçilerin gece çalışması, sağlık raporuyla sakıncalı görüldüğü sürece yasaktır.

Gece zammı ödenmek zorunda mı?

İş Kanunu'nda gece çalışması için ayrıca zamlı ücret ödenmesini öngören genel bir hüküm yoktur. Gece zammı ancak toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasıyla doğar. Bu şekilde öngörülmüş bir gece zammı düzenli ödeme niteliği taşıdığından kıdem tazminatı hesabında da dikkate alınabilir.

Gece 7,5 saati aşan çalışmalar ise Yargıtay tarafından fazla çalışma olarak değerlendirilir ve %50 zamlı ücret gerektirir.