Vardiyalı çalışma nasıl düzenlenir?
Vardiya, işyerinin gün içinde birden fazla ekiple çalıştığı düzende her ekibin çalışma zaman dilimidir. İş Kanunu bu düzeni postalar halinde çalışma olarak adlandırır. İkili vardiyada genellikle sabah ve akşam, üçlü vardiyada sabah, akşam ve gece ekipleri bulunur; 12 saatlik vardiyalar da bazı sektörlerde uygulanır.
Vardiyalı çalışmada da genel sınırlar geçerlidir: haftalık çalışma en çok 45 saat, günlük çalışma en çok 11 saattir ve çalışma süresinin ortasında ara dinlenme verilmelidir. 12 saatlik vardiyalar, ara dinlenme düşüldükten sonra 11 saati aşmayacak şekilde düzenlenmelidir.
Vardiyalarda uyulması gereken kurallar nelerdir?
Vardiya düzeninde en sık ihlal edilen kurallar şunlardır:
- Bir vardiyada çalışan işçiye bir sonraki vardiyadan önce en az 11 saat kesintisiz dinlenme verilmelidir.
- Gece çalışması 7,5 saati geçemez; turizm, özel güvenlik ve sağlık işlerinde işçinin yazılı onayıyla aşılabilir.
- Gece vardiyasında çalışan işçi bir çalışma haftasından sonra gündüz vardiyasına alınarak nöbetleşe değiştirilmelidir.
- Her işçiye yedi günlük dönem içinde en az 24 saat kesintisiz hafta tatili verilmelidir.
Vardiyalı çalışmada fazla mesai nasıl hesaplanır?
Vardiyalı çalışmada da haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir. Dönüşümlü vardiyalarda haftalık süre haftadan haftaya değişebildiği için denkleştirme uygulanabilir; bu durumda dönem ortalaması 45 saati aşmıyorsa fazla mesai doğmaz, ancak günlük 11 saati aşan çalışmalar her durumda fazla çalışma sayılır.
Vardiya değişimlerinde işçinin hafta tatilini kaybetmesi veya 11 saatlik dinlenme verilmeden yeni vardiyaya başlatılması, hem fazla çalışma alacağı hem de idari para cezası riski doğurur.
Vardiya zammı zorunlu mu?
İş Kanunu'nda vardiyalı çalışma veya gece vardiyası için zorunlu bir zam öngörülmemiştir. Vardiya veya gece zammı, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi ya da işyeri uygulamasıyla doğar. Düzenli olarak ödenen vardiya zammı kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş ücrete dahil edilebilir.
Vardiya planlarının önceden hazırlanıp duyurulması, çalışanların özel hayatlarını düzenleyebilmesi açısından önemlidir. Planlama sürecinin kanuni kuralları otomatik olarak denetleyecek şekilde kurulması için vardiya planlaması sayfasına bakabilirsiniz.
Vardiya hakkında sık sorulan sorular
Vardiyalar arası dinlenme kaç saat olmalı?
Bir vardiyada çalışan işçi, en az 11 saat kesintisiz dinlenmeden bir sonraki vardiyada çalıştırılamaz.
12 saatlik vardiya yasal mı?
Günlük çalışma 11 saati aşamayacağı için 12 saatlik vardiya ancak ara dinlenme düşüldükten sonra çalışma süresi 11 saati geçmiyorsa ve haftalık sınırlara uyuluyorsa uygulanabilir.
Gece vardiyası için ek ücret ödenir mi?
Kanunda zorunlu değildir. Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasıyla gece veya vardiya zammı öngörülebilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.