Fazla çalışma onayı neden gerekir?
İş Kanunu md. 41 ve Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırılabilmesi için işçinin onayı alınmalıdır. Onay, işverenin fazla çalışma talep etme yetkisinin ön şartıdır; onay vermemiş işçi fazla çalışmayı reddedebilir ve bu ret fesih nedeni yapılamaz.
Onay alınmış olması, fazla çalışma ücretinin ödenmesi yükümlülüğünü değiştirmez. Onaylı ya da onaysız, yapılan her fazla çalışma zamlı ücretle veya serbest zamanla karşılanmalıdır.
Onay ne zaman ve nasıl alınır?
Yönetmelik md. 9 uyarınca onay yazılı olarak ve yılbaşında alınır, işçinin özlük dosyasında saklanır. Uygulamada yıl içinde işe giren işçiden onay işe girişte alınır ve sonraki yıllarda her yılbaşında yenilenir. İş sözleşmesine eklenen fazla çalışma onayı maddesi de Yargıtay tarafından çoğu durumda geçerli kabul edilir, ancak yıllık yenileme ispat açısından daha güvenlidir.
Elektronik imza veya kayıtlı bir onay akışıyla alınan onaylar da kullanılabilir; önemli olan onayın tarihi, kapsamı ve işçiye ait olduğunun ispatlanabilmesidir.
- Onay yılda bir kez, yılbaşında alınır.
- Onay yazılı olmalı ve özlük dosyasında saklanmalıdır.
- İşçi onayını otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir.
- Onay, yıllık 270 saat sınırını aşmaya izin vermez.
Hangi durumlarda onay aranmaz?
Zorunlu nedenlerle fazla çalışma (md. 42) ve olağanüstü hallerde fazla çalışma (md. 43) için işçinin onayı aranmaz. Arıza, makine veya araçlarda acil onarım, mücbir sebep gibi durumlarda işin aksamaması için gerekli süre kadar işçilerin tamamı veya bir kısmı fazla çalıştırılabilir.
Buna karşılık bazı işçilere onay alınsa bile fazla çalışma yaptırılamaz: 18 yaşını doldurmamış işçiler, gebe veya yeni doğum yapmış ya da çocuk emziren işçiler, kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar ve sağlık kuralları gereği günde 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işlerde çalışanlar.
Onaysız fazla mesainin sonucu nedir?
Onay alınmadan fazla çalışma yaptırılması işçinin ücret hakkını ortadan kaldırmaz; işçi yaptığı fazla çalışmanın ücretini zamlı olarak talep edebilir. İşveren ise yönetmeliğe aykırılık nedeniyle İş Kanunu md. 104 uyarınca idari para cezasıyla karşılaşabilir.
Onaysız fazla çalışmayı reddeden işçinin sözleşmesinin bu gerekçeyle feshedilmesi geçersiz fesih sayılır. İşverenin onay belgelerini, yıllık fazla çalışma sınırı takibini ve fazla çalışma kayıtlarını birlikte yönetmesi gerekir.
Fazla çalışma onayı hakkında sık sorulan sorular
Fazla mesai için işçinin onayı şart mı?
Evet. Zorunlu nedenler ve olağanüstü haller dışında fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir. Onay vermeyen işçi fazla çalışmayı reddedebilir.
Fazla çalışma onayı geri alınabilir mi?
Evet. İşçi otuz gün önceden yazılı bildirimde bulunarak onayını geri alabilir.
Onay olmadan yapılan fazla mesainin ücreti ödenir mi?
Evet. Onay eksikliği işçinin ücret hakkını etkilemez; yapılan fazla çalışma zamlı ücretle ödenir ve işveren ayrıca idari para cezası riskiyle karşılaşır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.