Mesai saatleri

Mesai saatlerini kim belirler?

İşe başlama ve bitiş saatlerini belirleme yetkisi işverenin yönetim hakkı kapsamındadır. İşveren bu yetkiyi kanuni sınırlar içinde kullanır: haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir, günlük çalışma 11 saati aşamaz, gece çalışması 7,5 saati geçemez ve çalışma süresinin ortasında ara dinlenme verilmelidir.

Kanun, aynı işyerinde işçilerin işe başlama ve bitiş saatlerinin farklı olarak belirlenebileceğini de kabul eder. Bu sayede vardiyalı düzen, esnek başlangıç saatleri veya birimlere göre farklı saatler uygulanabilir.

Mesai saatleri ilan edilmek zorunda mı?

Evet. İş Kanunu md. 67 uyarınca işçilerin işe başlama ve bitiş saatleri ile ara dinlenme zamanları işyerinde ilan edilir. İlan, çalışanların görebileceği bir yerde yazılı olarak veya dijital kanallar üzerinden yapılabilir; vardiyalı işyerlerinde vardiya çizelgeleri de ilan niteliğindedir.

İlan edilmiş saatler, fazla çalışmanın ve geç kalmanın ölçüsüdür. Saatleri belirsiz bırakılmış bir işyerinde hangi çalışmanın fazla mesai olduğunu tespit etmek zorlaşır ve uyuşmazlıklarda işveren aleyhine yorum yapılır.

İşveren mesai saatlerini değiştirebilir mi?

Küçük düzenlemeler, örneğin başlangıç saatinin yarım saat öne çekilmesi, işverenin yönetim hakkı içinde kalabilir. Ancak gündüz çalışan bir işçinin sürekli gece vardiyasına alınması, haftalık sürenin önemli ölçüde artırılması veya çalışma günlerinin köklü biçimde değiştirilmesi esaslı değişiklik sayılır ve işçinin yazılı onayını gerektirir.

Değişiklikler önceden duyurulmalı ve çalışanların ulaşım ile aile düzenlerini ayarlayabilmeleri için makul bir süre tanınmalıdır.

• Haftalık en çok 45 saat, günlük en çok 11 saat
• Gece çalışması en çok 7,5 saat
• Ara dinlenme çalışma süresinin ortasında ve süreye göre 15 dakika, yarım saat veya bir saat
• Başlama, bitiş ve dinlenme saatlerinin işyerinde ilanı

Servis ve yolda geçen süre mesaiye dahil mi?

İşçinin evinden işyerine gidip gelirken yolda geçen süre kural olarak çalışma süresi sayılmaz. Ancak İş Kanunu md. 66'ya göre işçilerin işverence işyerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler ve işçilerin topluca işyerine götürülüp getirilmesinde araçta geçen süreler çalışma süresinden sayılır.

Örneğin işverenin servisiyle maden ocağı veya şantiye gibi uzak bir çalışma alanına götürülen işçilerin araçta geçirdiği süre çalışma süresidir. Bu süreler PDKS ve haftalık çalışma süresi hesabında dikkate alınmalıdır.