Postalar halinde çalışma nasıl düzenlenir?
Postalı çalışma, uygulamada vardiya olarak bilinen düzenin kanuni adıdır. Üretimin 24 saat sürdüğü fabrikalar, hastaneler, güvenlik hizmetleri ve çağrı merkezleri gibi işyerlerinde işçiler ikili veya üçlü postalar halinde çalıştırılır. Örneğin üç postalı düzende 07.00-15.00, 15.00-23.00 ve 23.00-07.00 saatleri arasında farklı ekipler çalışır.
Her posta için günlük çalışma süreleri, ara dinlenmeler ve hafta tatilleri İş Kanunu'nun genel kurallarına uygun olmalıdır. Gece dönemine denk gelen postalarda gece çalışmasının 7,5 saati geçememesi kuralı ayrıca dikkate alınır.
Postalar arasında ne kadar dinlenme verilmeli?
Bir postada çalışan işçi, çalışması bittikten sonra en az 11 saat kesintisiz dinlenmeden bir sonraki postada çalıştırılamaz. Bu kural, özellikle posta değişimlerinde ihlal edilmeye açıktır: gece postasından sabah postasına geçişin aynı gün yapılması, işçinin 11 saat dinlenmeden yeniden çalışması sonucunu doğurur.
Posta değişimlerinin bu kurala uygun planlanması için değişimlerin hafta tatili sonrasına denk getirilmesi yaygın bir yöntemdir. Vardiya planlama araçlarında 11 saat kuralının otomatik olarak denetlenmesi önerilir.
Gece postası ne kadar sürebilir?
Postalar halinde çalışılan işlerde bir çalışma haftası gece postasında çalıştırılan işçiler, ardından gelen çalışma haftasında gündüz postasında çalıştırılarak nöbetleşe değiştirilir. Yönetmelik, gece ve gündüz postalarının en geç iki haftalık dönemlerle değiştirilmesine imkân tanır. İşçilerin sürekli olarak gece postasında çalıştırılması kural olarak yasaktır.
Gece çalışmasına başlayacak işçilerin işe başlamadan önce sağlık muayenesinden geçirilmesi ve gece çalıştıkları sürece periyodik kontrol yapılması zorunludur. 18 yaşından küçük işçiler sanayiye ait işlerde gece postalarında çalıştırılamaz.
- Postalar arası en az 11 saat kesintisiz dinlenme
- Gece postası en çok bir çalışma haftası; değişim en geç iki haftalık dönemlerle
- Gece çalışması günde en çok 7,5 saat
- Her posta için yedi günde en az 24 saat hafta tatili
İşveren hangi kayıtları tutmalı?
Postaların başlama ve bitiş saatleri, her postada çalışan işçiler ve posta değişim tarihleri işyerinde ilan edilmeli ve kayıt altına alınmalıdır. Bu kayıtlar, iş müfettişi denetimlerinde ve fazla çalışma uyuşmazlıklarında temel belgelerdir.
Posta değişimlerinde işçinin hafta tatilinin kaybolmamasına dikkat edilmelidir. Hafta tatilinde çalıştırılan işçiye ek ücret ödenmesi gerekir. Postalı çalışmada gece zammı kanunda zorunlu değildir; ancak toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulamasıyla öngörülmüşse puantajda gece saatleri ayrıca izlenmelidir.
Postalar halinde çalışma hakkında sık sorulan sorular
Vardiyalar arası kaç saat olmalı?
Bir postada çalışan işçi, en az 11 saat kesintisiz dinlenmeden bir sonraki postada çalıştırılamaz.
Sürekli gece vardiyasında çalışmak yasal mı?
Kural olarak hayır. Gece postasında çalışan işçiler bir çalışma haftasından sonra gündüz postasına alınarak nöbetleşe değiştirilmelidir.
Gece vardiyası kaç saat olabilir?
Gece çalışması günde 7,5 saati geçemez. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde işçinin yazılı onayıyla bu süre aşılabilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.