Gizlilik sözleşmesi, çalışanın iş ilişkisi sırasında öğrendiği ticari sırları, müşteri bilgilerini ve diğer gizli bilgileri koruma yükümlülüğünü ayrıntılı olarak belirleyen sözleşmedir. Aşağıdaki örnek, gizli bilgiye erişen çalışanlarla iş sözleşmesine ek olarak imzalanmak üzere hazırlandı.
Madde 2. Amaç
Bu sözleşme, çalışanın [tarih] tarihli iş sözleşmesi kapsamında görevi gereği eriştiği gizli bilgilerin korunmasına ilişkin karşılıklı hak ve yükümlülükleri belirler ve iş sözleşmesinin ekidir.
Madde 3. Gizli bilginin tanımı
Bu sözleşmede gizli bilgi; işverene ait ve kamuya açık olmayan [müşteri ve tedarikçi listeleri, fiyat ve maliyet bilgileri, teklif ve ihale dosyaları, yazılım kaynak kodları, ürün geliştirme ve formül bilgileri, finansal veriler, stratejik planlar] ile işverenin işlediği kişisel verileri ifade eder. Bilginin yazılı, sözlü veya elektronik ortamda olması sonucu değiştirmez.
Madde 4. Gizli sayılmayan bilgiler
Aşağıdaki bilgiler gizli bilgi sayılmaz: çalışanın kusuru olmaksızın kamuya açık hale gelen bilgiler; çalışanın işe girmeden önce hukuka uygun olarak bildiği bilgiler; kanun veya yetkili makam kararıyla açıklanması zorunlu olan bilgiler. Son durumda çalışan, mümkünse açıklamadan önce işvereni bilgilendirir.
Madde 5. Çalışanın yükümlülükleri
Çalışan gizli bilgileri yalnızca görevini yerine getirmek için kullanır; üçüncü kişilere açıklamaz, kendi veya başkası yararına kullanmaz; işverenin belirlediği sistemler dışında kopyalamaz, kişisel e-posta hesaplarına veya kişisel cihazlara aktarmaz. Gizli bilgilerin yetkisiz kişilerin eline geçtiğini öğrenirse durumu derhal [bildirim birimi] birimine bildirir.
Madde 6. Süre
Gizlilik yükümlülüğü iş ilişkisi süresince ve iş ilişkisinin sona ermesinden sonra [süre] boyunca, işverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde devam eder. Ticari sır niteliğindeki bilgiler bakımından yükümlülük, bilgi gizliliğini korudukça sürer.
Madde 7. Belge ve verilerin iadesi
İş ilişkisinin sona ermesi ya da işverenin talebi halinde çalışan, gizli bilgi içeren tüm belge, kopya ve veri taşıyıcılarını işverene iade eder, elinde kalan elektronik kopyaları siler ve bunu yazılı olarak teyit eder.
Madde 8. Aykırılığın sonuçları
Bu sözleşmeye aykırılık halinde çalışan, işverenin uğradığı zararı genel hükümlere göre tazmin eder. Cezai şart öngörülecekse: Taraflar, bu sözleşmeye aykırılık halinde ihlal eden tarafın karşı tarafa [cezai şart tutarı] TL cezai şart ödeyeceğini kararlaştırır; işveren de çalışana ait kişisel verileri hukuka aykırı olarak açıklarsa aynı tutarda cezai şart öder. [Cezai şart öngörülmeyecekse bu iki cümleyi çıkarın.] Aykırılık, koşulları varsa iş sözleşmesinin feshi nedeni olabilir.
Madde 9. Kişisel veriler
Çalışanın bu sözleşme kapsamında işlenen kişisel verileri, kendisine verilen aydınlatma metni çerçevesinde ve 6698 sayılı Kanun'a uygun olarak işlenir.
Madde 10. Uyuşmazlıklar ve yürürlük
Uyuşmazlıklarda 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca öncelikle arabulucuya başvurulur; yetkili mahkeme kanuna göre belirlenir. Tarafların bu sözleşmede yazılı adresleri tebligat adresleridir. Bu sözleşme [tarih] tarihinde iki nüsha olarak düzenlenmiş ve imzalanmıştır.
İşveren adına
Ad Soyad: [Yetkili ad soyad]
Unvan: [Yetkili unvanı]
İmza ve kaşe:
Çalışan
Ad Soyad: [Ad Soyad]
İmza:
Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurun. Örnek metin bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir uzmana danışın.
Gizlilik sözleşmesi neden yapılır?
Çalışan, sadakat borcu gereği iş ilişkisi devam ettiği sürece işverenin üretim ve iş sırlarını kendi yararına kullanamaz ve başkalarına açıklayamaz; bu yükümlülük kanundan doğar. İş ilişkisi sona erdikten sonra ise çalışan, işverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde sır saklamakla yükümlüdür.
Gizlilik sözleşmesi bu genel yükümlülüğü somutlaştırır: hangi bilgilerin gizli olduğunu, nasıl korunacağını ve iş ilişkisi bittikten sonra ne olacağını açıkça yazar. Bilgiyi tanımlamak, uyuşmazlıkta neyin ihlal edildiğini ispatlamayı kolaylaştırır.
Gizlilik sözleşmesi ile rekabet yasağı arasındaki fark nedir?
Gizlilik sözleşmesi bilginin açıklanmasını ve kullanılmasını yasaklar; çalışanın ayrıldıktan sonra rakip bir şirkette çalışmasını engellemez. Rekabet yasağı sözleşmesi ise çalışanın iş ilişkisi bittikten sonra işverenle rekabet eden bir işte çalışmasını ya da böyle bir iş kurmasını sınırlar.
Rekabet yasağı daha ağır bir sınırlama olduğu için Türk Borçlar Kanunu md. 444 ve devamında ayrıca koşullara bağlanmıştır: yazılı olmalı, yer, zaman ve iş türü bakımından sınırlı olmalı ve süre özel durumlar dışında iki yılı aşmamalıdır. Gizlilik sözleşmesine rekabet yasağı niteliğinde bir hüküm konulacaksa bu koşullara uyulmalıdır.
Gizlilik sözleşmesinde cezai şart geçerli mi?
Türk Borçlar Kanunu md. 420'ye göre hizmet sözleşmelerine yalnızca işçi aleyhine konulan cezai şart geçersizdir. Bu nedenle gizlilik sözleşmesinde cezai şart öngörülecekse karşılıklı olması ve işverenin de bir yükümlülüğü ihlal etmesi halinde aynı yaptırıma tabi olması önerilir. Rekabet yasağına bağlanan cezai şart ise TBK md. 446 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Cezai şart tutarı çalışanın ücreti ve ihlalin ağırlığıyla orantılı olmalıdır; aşırı yüksek tutarlar hâkim tarafından indirilebilir. Cezai şart konulmasa da işveren, ihlalden doğan zararını ispatlayarak tazminat isteyebilir.
Gizli bilgiyi somut kategorilerle tanımlayın; 'tüm bilgiler' gibi genel ifadelerden kaçının.
Kamuya açık bilgileri ve kanunen açıklanması gereken bilgileri istisna olarak yazın.
Belge ve verilerin iadesini ve silinmesini ayrı bir madde olarak düzenleyin.
Sözleşmeyi işe girişte ya da görev değişikliğinde imzalatın ve özlük dosyasında saklayın.
Sık sorulan sorular
Gizlilik sözleşmesi imzalamak zorunlu mu?
Kanuni bir zorunluluk değildir; çalışanın sır saklama yükümlülüğü kanundan zaten doğar. Ancak yazılı sözleşme, gizli bilginin kapsamını ve ihlalin sonuçlarını açık hale getirdiği için ispat açısından önemlidir.
Gizlilik yükümlülüğü işten ayrıldıktan sonra devam eder mi?
Evet. Çalışan, iş ilişkisi sona erdikten sonra da işverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde sır saklamakla yükümlüdür. Sözleşmede bu süre ayrıca belirlenebilir.
Gizlilik sözleşmesini ihlal eden çalışan işten çıkarılabilir mi?
İş sırlarının açığa vurulması doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış olarak İş Kanunu md. 25/II kapsamında haklı fesih nedeni olabilir. Fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır.
Hayır. Gizlilik sözleşmesi yalnızca gizli bilginin kullanılmasını ve açıklanmasını yasaklar. Rakip firmada çalışmanın sınırlanması için kanuni koşullara uygun ayrı bir rekabet yasağı gerekir.
