Rekabet yasağı sözleşmesi

Rekabet yasağı hangi şartlarla geçerlidir?

Türk Borçlar Kanunu md. 444, rekabet yasağının geçerli olması için şu şartları arar. Bu şartlardan biri eksikse yasak işçiyi bağlamaz:

• Sözleşmenin yazılı yapılması ve işçinin fiil ehliyetine sahip olması
• İşçinin, iş ilişkisi sırasında müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkânına sahip olması
• Bu bilgilerin kullanılmasının işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikte olması
• Yasağın yer, zaman ve işin türü bakımından uygun sınırlar içinde olması

Rekabet yasağı en fazla ne kadar sürebilir?

TBK md. 445'e göre rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek şekilde olamaz ve özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Yasağın kapsadığı bölge de işverenin gerçekten faaliyet gösterdiği alanla orantılı olmalıdır; örneğin yalnızca bir şehirde faaliyet gösteren bir işletmenin tüm Türkiye için yasak koyması aşırı sayılabilir.

Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirerek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun olarak dikkate alarak kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir. Yani aşırı bir yasak tamamen geçersiz sayılmak yerine daraltılarak uygulanabilir.

Rekabet yasağına aykırılığın sonucu nedir?

Rekabet yasağına aykırı davranan işçi, işverenin bundan doğan bütün zararlarını gidermekle yükümlüdür. Yasak bir cezai şarta bağlanmışsa ve sözleşmede aksi öngörülmemişse işçi, cezayı ödeyerek yasağa uyma borcundan kurtulabilir; ancak cezayı aşan zarardan sorumlu olmaya devam eder.

İşveren, sözleşmede açıkça yazılı olması şartıyla cezai şart ve ek zararın yanında, işverenin ihlal edilen veya tehdit edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı haklı kılıyorsa, aykırılığa son verilmesini de isteyebilir. Cezai şartın karşılıklılık ve ölçülülük kurallarına uygun olması gerekir.

Rekabet yasağı hangi durumlarda sona erer?

TBK md. 447'ye göre işverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararının bulunmadığı belirlenirse yasak sona erer. Ayrıca işveren, işçinin haklı bir sebep olmaksızın sözleşmeyi feshetmesine neden olmamışsa ve sözleşmeyi kendisi haklı bir sebep olmaksızın feshederse ya da işçi işverenden kaynaklanan haklı bir sebeple sözleşmeyi feshederse rekabet yasağı ortadan kalkar.

Bu nedenle işverenin işçiyi geçerli bir neden göstermeden işten çıkarması, rekabet yasağını kullanılamaz hale getirebilir. Gizlilik yükümlülüğü ise rekabet yasağından bağımsızdır ve yasak sona erse bile işverenin haklı menfaati ölçüsünde devam eder.