Gelir vergisine tabi gelirler nelerdir?
Gelir Vergisi Kanunu yedi gelir unsuru sayar: ticari kazanç, zirai kazanç, ücret, serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratlar. Çalışanlar açısından konu ücrettir: işverene bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınla sağlanan, parayla temsil edilebilen menfaatler ücret sayılır.
Ücretin adının bir önemi yoktur. Maaş, fazla mesai, prim, ikramiye, nakit yan hak ve ayni yardımlar kural olarak ücrettir; kanunda sayılan istisnalar dışında gelir vergisine tabidir.
Ücretlerde gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Önce gelir vergisi matrahı bulunur: brüt ücretten SGK işçi payı ve işsizlik sigortası işçi payı, varsa engellilik indirimi ve kanunda sayılan diğer indirimler düşülür. Matrah Ocak'tan itibaren toplanarak kümülatif matrah oluşturulur ve gelir vergisi tarifesi uygulanır.
Tarifenin oranları %15, %20, %27, %35 ve %40'tır; dilim sınırları her yıl Gelir Vergisi Kanunu'nda ilan edilir, güncel değerler için bordro parametreleri sayfasına bakabilirsiniz. Hesaplanan vergiden asgari ücret istisnası düşülür ve kalan tutar çalışanın ücretinden kesilir.
Vergiyi kim öder, ne zaman beyan edilir?
Ücretlerin gelir vergisi işveren tarafından kaynakta kesilir; bu yönteme stopaj denir. İşveren kestiği vergiyi izleyen ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan eder ve öder. Vergiyi eksik kesen ya da hiç kesmeyen işveren, eksik tutardan sorumludur.
Tek işverenden ücret alan çalışan çoğu durumda ayrıca beyanname vermez; kesilen vergi nihai vergidir. Ancak tek işverenden alınan ücretlerin toplamı tarifedeki dördüncü dilim tutarını aşarsa ya da birden fazla işverenden ücret alınıyor ve ikinci ve sonraki işverenlerden alınan ücretlerin toplamı ikinci dilim tutarını aşıyorsa, ücretler yıllık beyanname ile beyan edilir.
Bordroda gelir vergisini etkileyen durumlar
Kümülatif matrah her işverende ayrı izlenir; yıl ortasında işe giren çalışanın matrahı yeni işverende kural olarak sıfırdan başlar. Çalışan önceki işverendeki matrahını bildirip talep eder ve yeni işveren kabul ederse kümülatif vergilendirme sürdürülebilir. Matrah taşınmazsa ve ikinci ve sonraki işverenlerden alınan ücretlerin toplamı kanundaki sınırı aşarsa yıllık beyanname vermek gerekebilir. Yemek, yol, kıdem tazminatı gibi istisnalar ve Ar-Ge gibi teşvikler de vergiyi değiştirir.
Ücret ödemesinin zamanı da önemlidir: ücret, ödendiği ya da hesaben ödendiği tarihte vergilendirilir. Aralık ücretinin Ocak'ta ödenmesi, ücretin hangi yılın matrahına gireceğini değiştirir. Bu nedenle ödeme takvimi yıl sonu bordrolarında dikkatle planlanmalıdır.
Gelir vergisi hakkında sık sorulan sorular
Maaştan gelir vergisi yüzde kaç kesilir?
Oran, yıl içindeki kümülatif matraha göre %15, %20, %27, %35 ya da %40'tır. Hesaplanan vergiden asgari ücret istisnası düşülür.
Ücretliler beyanname verir mi?
Tek işverenden ücret alanlar, ücret toplamı dördüncü dilim tutarını aşmadıkça beyanname vermez. Birden fazla işverenden ücret alanlarda ikinci ve sonraki işverenlerden alınan ücretler ikinci dilim tutarını aşarsa beyan gerekir.
Asgari ücretliden gelir vergisi kesilir mi?
Hayır. Asgari ücret istisnası nedeniyle asgari ücretli çalışanın gelir vergisi sıfırdır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.