Hangi veriler özel nitelikli sayılır?
KVKK md. 6, özel nitelikli kişisel verileri sınırlı olarak sayar: kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri.
İK süreçlerinde en sık karşılaşılan özel nitelikli veriler; sağlık raporları ve işe giriş muayene sonuçları, engellilik bilgisi, adli sicil kaydı, sendika üyeliği ve aidat kesintisi bilgisi, parmak izi veya yüz tanıma gibi biyometrik veriler ve kan grubu bilgisidir.
Özel nitelikli veriler hangi şartlarla işlenebilir?
1 Haziran 2024'te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanun değişikliğiyle md. 6 yeniden düzenlendi. Özel nitelikli veriler artık ilgili kişinin açık rızası olmadan da aşağıdaki hallerden birinin varlığında işlenebilir:
- Kanunlarda açıkça öngörülmesi
- Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayan kişinin hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması
- İlgili kişinin alenileştirdiği ve alenileştirme iradesine uygun veriler olması
- Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması
- Sağlık verilerinin sır saklama yükümlülüğü altındaki kişiler veya yetkili kurumlarca sağlık hizmetleri amacıyla işlenmesi
- İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması
Biyometrik PDKS ve sağlık verileri için dikkat edilecekler
Parmak izi, avuç içi veya yüz tanıma ile çalışma saatlerinin takibi biyometrik veri işlemesidir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı ilke kararına göre mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesi, çalışanın açık rızası alınsa bile ölçülülük ilkesine aykırı ve hukuka aykırıdır. Bu nedenle PDKS için kart, şifre, karekod veya giriş ve çıkış anında alınan konum gibi daha az müdahaleci yöntemler kullanılmalıdır.
Sağlık raporları ve muayene sonuçları işyeri hekimi tarafından saklanmalı, İK'ya yalnızca işe uygunluk sonucu ve izin için gerekli bilgiler aktarılmalıdır. Rapor teşhisinin İK personeli tarafından görülmesi gerekmez.
Hangi güvenlik önlemleri alınmalı?
Kanun, özel nitelikli verilerin işlenmesinde Kurulca belirlenen yeterli önlemlerin alınmasını zorunlu tutar. Bu önlemler arasında erişim yetkilerinin sınırlandırılması ve düzenli gözden geçirilmesi, verilerin şifrelenmesi, erişim kayıtlarının tutulması, bu verilere erişen çalışanlara düzenli eğitim verilmesi ve gizlilik taahhütleri alınması yer alır.
Fiziksel ortamdaki dosyalar kilitli ve erişimi kayıtlı alanlarda saklanmalıdır. Özel nitelikli verilerin yetkisiz erişime uğraması, işveren açısından idari para cezası ve itibar kaybı bakımından en ağır sonuçları doğuran veri ihlalleri arasındadır.
Özel nitelikli kişisel veri hakkında sık sorulan sorular
Çalışanın sağlık raporu özel nitelikli veri mi?
Evet. Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir; işyeri hekimi tarafından saklanmalı ve erişim sınırlı tutulmalıdır.
Parmak izi ile mesai takibi yasal mı?
Hayır. KVK Kurulu'nun 2026/921 sayılı ilke kararına göre mesai takibi amacıyla parmak izi gibi biyometrik veri işlenmesi, açık rıza alınsa bile hukuka aykırıdır. Kart, şifre, karekod veya konum doğrulamalı giriş gibi yöntemler tercih edilmelidir.
Özel nitelikli veri için her zaman açık rıza gerekir mi?
Hayır. 2024 değişikliğinden sonra istihdam ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri gibi kanunda sayılan hallerde açık rıza olmadan da işlenebilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.