İSG (iş sağlığı ve güvenliği)

İSG kimleri kapsar?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenlerine ve işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dahil olmak üzere tüm çalışanlara uygulanır. Çalışan sayısından bağımsız olarak tek çalışanı olan işveren de kanunun kapsamındadır.

İşyerleri, yapılan işin niteliğine göre az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak üç sınıfa ayrılır. Tehlike sınıfı, işyerinin SGK'daki faaliyet koduna göre Tehlike Sınıfları Tebliği'nden belirlenir ve uzman, hekim çalışma süresi, eğitim süresi ve risk değerlendirmesi yenileme süresi gibi pek çok yükümlülüğü etkiler.

İşverenin temel yükümlülükleri nelerdir?

Kanun md. 4'e göre işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür ve bu yükümlülük, hizmet alınması halinde bile ortadan kalkmaz. Başlıca yükümlülükler şunlardır:

• İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek veya ortak sağlık ve güvenlik biriminden hizmet almak
• Risk değerlendirmesi yapmak ve gerekli önlemleri almak
• Acil durum planı hazırlamak, tahliye ve yangınla mücadele ekiplerini belirlemek
• Çalışanlara İSG eğitimi vermek ve işe giriş ile periyodik sağlık muayenelerini yaptırmak
• Çalışan temsilcisi atamak; elli ve daha fazla çalışanı olan ve altı aydan fazla süren işlerde İSG kurulu oluşturmak
• İş kazası ve meslek hastalıklarını kayıt altına almak ve SGK'ya bildirmek

İş kazası nasıl bildirilir?

İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde, meslek hastalığını ise öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Bildirim e-Bildirge sistemi üzerinden yapılır. Geç veya hiç bildirim yapılmaması idari para cezasına yol açar ve SGK'nın yaptığı ödemeler için işverene rücu edilmesi riskini artırır.

Kazanın nedenleri araştırılmalı, tekrarını önleyecek tedbirler belirlenmeli ve risk değerlendirmesi gözden geçirilmelidir. İşverenin kusurunun tespit edilmesi halinde maddi ve manevi tazminat sorumluluğu da doğar.

Çalışanların hakları ve yükümlülüğe aykırılığın sonucu

Ciddi ve yakın bir tehlike ile karşı karşıya kalan çalışan, gerekli tedbir alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınma hakkına sahiptir; bu sürede ücreti ve diğer hakları saklıdır. Tedbir alınmazsa çalışan sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

Kanuna aykırılıklar için md. 26'da her yükümlülük için ayrı idari para cezaları öngörülür ve tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Ciddi ve yakın tehlike tespit edilen işyerlerinde iş durdurma kararı verilebilir. Uzman ve hekim sözleşmeleri, eğitim kayıtları ve risk değerlendirmesi raporları işveren tarafından düzenli tutulmalıdır.