Meslek hastalığı ile iş kazası arasındaki fark nedir?
İş kazası ani ve dışarıdan gelen bir olayla meydana gelir. Meslek hastalığı ise zaman içinde, işin niteliğinden ya da çalışma koşullarından kaynaklanan tekrarlanan bir etkiyle ortaya çıkar. Silikoz, kurşun zehirlenmesi, gürültüye bağlı işitme kaybı, kimyasallara bağlı deri hastalıkları ve tekrarlayan hareketlere bağlı kas iskelet sistemi rahatsızlıkları tipik örneklerdir.
Hastalığın meslek hastalığı sayılabilmesi için işle hastalık arasında nedensellik bağı kurulmalıdır. Hastalıklar ve her biri için aranan yükümlülük süreleri yönetmelik ekindeki listede yer alır; yükümlülük süresi, kişinin riskli işten ayrılmasından sonra hastalığın ortaya çıkabileceği en uzun süreyi gösterir.
Meslek hastalığı nasıl tespit edilir?
Meslek hastalığının varlığı; sigortalının çalıştığı işyerinde işi nedeniyle meslek hastalığına tutulduğunun yetkili sağlık hizmet sunucularının sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgeler ile tespit edilmesi, bu raporun SGK Sağlık Kurulunca onaylanması ile kesinleşir. Gerekirse SGK işyerinde çalışma koşullarını da inceletir.
Tespit sürecinde işyeri ortam ölçümleri, işe giriş ve periyodik muayene sonuçları, maruziyet kayıtları ve iş geçmişi önemli kanıtlardır. Bu kayıtların düzenli tutulmaması hem çalışanın hak arayışını zorlaştırır hem de işverenin kusursuzluğunu ispatlamasını imkânsız hale getirir.
İşverenin bildirim yükümlülüğü
İşveren, çalışanında meslek hastalığı tespit edildiğini öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Bildirim e-Bildirge sistemi üzerinden yapılır. Süresinde bildirim yapılmaması idari para cezasına ve bildirim yapılmayan süre için yapılan ödemelerin işverenden istenmesine yol açabilir.
Meslek hastalığı tespit edilen çalışanın işi, hastalığa neden olan etkenden uzaklaştırılacak şekilde düzenlenmelidir. Gerekirse çalışan sağlık durumuna uygun başka bir işe aktarılır.
Çalışanın hakları ve önleme
Meslek hastalığında prim gün şartı aranmaz. Çalışan, istirahat süresince geçici iş göremezlik ödeneği alır; meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 ise sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Hastalık işverenin kusurundan kaynaklanıyorsa SGK yaptığı ödemeleri işverene rücu eder ve çalışan ayrıca tazminat talep edebilir.
Önlemenin temeli risk değerlendirmesi, ortam ölçümleri, kişisel koruyucu donanım, İSG eğitimleri ve işyeri hekimi tarafından yapılan periyodik sağlık muayeneleridir. Erken teşhis, hastalığın ilerlemesini ve işverenin uzun vadeli sorumluluğunu önemli ölçüde azaltır.
Meslek hastalığı hakkında sık sorulan sorular
Meslek hastalığı kaç gün içinde bildirilir?
İşveren, meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK'ya bildirmelidir.
Meslek hastalığına kim karar verir?
Yetkili hastanelerin sağlık kurulu raporu SGK Sağlık Kurulunca onaylandığında meslek hastalığı kesinleşir.
İşten ayrıldıktan sonra ortaya çıkan hastalık meslek hastalığı sayılır mı?
Hastalığın yönetmelikte belirtilen yükümlülük süresi içinde ortaya çıkması ve işle bağlantısının kurulması halinde sayılabilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.