Ücret kesme cezası hangi şartlarla verilebilir?
İş Kanunu md. 38'e göre işveren, toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde gösterilmiş olan nedenler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. Ceza nedenleri önceden yazılı olarak belirlenmiş olmalıdır; sözleşmede veya sözleşmenin eki sayılan bir personel yönetmeliğinde öngörülmeyen bir davranış için ücret kesme cezası verilemez.
Ceza verilmeden önce işçinin savunmasının alınması, cezanın eylemle orantılı olması ve aynı eylem için birden fazla ceza verilmemesi, Yargıtay'ın aradığı genel disiplin ilkeleridir.
Ücret kesme cezasının sınırı nedir?
Kanun, ücret kesme cezası için açık bir üst sınır koyar:
- İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten fazla olamaz.
- Parça başına veya yapılan iş miktarına göre ödenen ücretlerde iki günlük kazançtan fazla kesinti yapılamaz.
- Kesilen ücret, işçiye derhal nedeniyle birlikte bildirilmelidir.
- Kesilen tutar, işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılmak üzere Bakanlığın belirlediği hesaba yatırılır.
Kesilen para işverende kalabilir mi?
Hayır. Ücret kesme cezası işveren için bir gelir kaynağı değildir. Kesilen tutarlar, ilgili mevzuat uyarınca işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetlerinde kullanılmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen hesaba yatırılmalıdır. Bu hesaba yatırılmayan ve işverende kalan kesintiler hukuka aykırıdır ve işçiye iade edilmesi gerekebilir.
Ücret kesme cezası bordroda ayrı bir kalem olarak gösterilmeli ve kesintinin hangi olaya dayandığı kayıt altında tutulmalıdır. Kanuna aykırı ücret kesintisi, işçi açısından haklı fesih nedeni de oluşturabilir.
Ücret kesme cezası ile çalışılmayan süre kesintisi aynı mı?
Hayır. İşçinin geç kaldığı veya mazeretsiz devamsızlık yaptığı süre için ücret ödenmemesi bir ceza değildir; çalışılmayan sürenin karşılığının ödenmemesidir ve md. 38'deki sınırlara tabi değildir. Ücret kesme cezası ise bu kesintinin üzerine, disiplin yaptırımı olarak ayrıca uygulanan bir kesintidir.
İşverenin zarara uğradığını ileri sürerek işçinin ücretinden kendiliğinden tazminat kesmesi de ücret kesme cezası değildir ve kural olarak işçinin yazılı onayı veya mahkeme kararı olmadan yapılamaz. Bu ayrımların bordroda doğru kurulması, disiplin süreçlerinin hukuka uygunluğu açısından önemlidir.
Ücret kesme cezası hakkında sık sorulan sorular
İşveren maaştan en fazla ne kadar ceza kesebilir?
Ücret kesme cezası bir ayda iki günlük ücreti aşamaz. Parça başı çalışmada sınır iki günlük kazançtır.
Ücret kesme cezası için sözleşmede hüküm gerekir mi?
Evet. Ceza ancak toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde gösterilen nedenlerle verilebilir.
Kesilen ceza parası kime gider?
İşverende kalmaz; işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılmak üzere Bakanlığın belirlediği hesaba yatırılır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.