İbraname

İbraname geçerli olması için hangi şartlar aranır?

Türk Borçlar Kanunu md. 420, işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesi için dört şartı birlikte arar. Bu şartlardan birinin eksik olması halinde ibraname kesin olarak hükümsüzdür:

• İbra sözleşmesinin yazılı olması
• İbra tarihi itibarıyla iş sözleşmesinin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş olması
• İbra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi
• Ödemenin hak edilen miktardan daha az olmamak üzere banka aracılığıyla ve tam olarak yapılması

İşe girişte veya çıkış günü imzalatılan ibraname geçerli mi?

Hayır. İşe girişte boş kâğıda ya da matbu bir forma imzalatılan ibraname ile çıkış günü imzalatılan ibraname, bir aylık süre şartını taşımadığı için kesin olarak hükümsüzdür. Kanunun amacı, işçinin iş ilişkisinin bağımlılığı ve işsiz kalma kaygısıyla haklarından vazgeçmesini engellemektir.

'Hiçbir alacağım kalmamıştır' gibi genel ifadeler de alacak türü ve miktarını göstermediği için ibra sonucu doğurmaz. Her alacak kalemi, örneğin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ve kullanılmayan izin ücreti, ayrı ayrı ve tutarıyla yazılmalıdır.

Geçersiz ibraname hiçbir işe yaramaz mı?

Şartlara uymayan belge ibra sözleşmesi olarak hükümsüzdür; ancak içinde yazılı ve fiilen ödenmiş bir miktar varsa Yargıtay bu belgeyi makbuz olarak kabul eder. Bu durumda belgede yazılı tutar kadar ödeme yapılmış sayılır ve işçinin daha sonra talep ettiği alacaktan bu miktar düşülür.

Örneğin işçi kıdem tazminatı için belirli bir tutarı aldığını belgeleyen bir ibraname imzalamışsa ve gerçek alacağı daha yüksekse, işçi aradaki farkı dava yoluyla isteyebilir. Ödemenin banka kaydıyla desteklenmesi, işverenin ödeme yaptığını ispatı için de en güvenli yoldur.

Arabuluculuk anlaşması ibranameden farklı mı?

Evet. Zorunlu arabuluculuk sürecinde taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, kanun gereği ilam niteliğindedir ve üzerinde anlaşılan konular hakkında daha sonra dava açılamaz. Bu belge TBK md. 420'deki bir aylık süre şartına tabi değildir.

Bu nedenle uygulamada çıkış sırasında hak kaybı tartışmalarından kaçınmak isteyen işverenler, alacakları arabuluculuk yoluyla kesinleştirmeyi tercih eder. Anlaşma belgesinde hangi alacakların kapsandığı açıkça yazılmalıdır; belgede yer almayan alacaklar için dava hakkı devam eder.