Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu?
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3'e göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti, ücret alacakları ve işe iade talepleri bu kapsamdadır.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. Hizmet tespit davası gibi sosyal güvenlik uyuşmazlıkları da bu kapsamda değildir.
Arabuluculuk süreci nasıl işler?
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir ve arabulucu tarafları toplantıya davet eder. Arabulucu, başvurudan itibaren üç hafta içinde uyuşmazlığı sonuçlandırır; zorunlu hallerde bu süre en çok bir hafta uzatılabilir.
Süreç sonunda arabulucu bir son tutanak düzenler. Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesi imzalanır; anlaşamazlarsa işçi veya işveren iş mahkemesinde dava açabilir. İşe iade uyuşmazlıklarında arabuluculuk fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde başlatılmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.
- Arabuluculuk süresi: başvurudan itibaren 3 hafta, zorunlu hallerde 1 hafta uzatma
- İşe iade başvurusu: fesihten itibaren 1 ay içinde
- İşe iade davası: anlaşmazlık tutanağından itibaren 2 hafta içinde
- Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez
İlk toplantıya katılmamanın sonucu nedir?
Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmazsa ve arabuluculuk bu nedenle sona ererse, katılmayan taraf sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücreti hükmedilmez.
Bu nedenle işverenlerin arabuluculuk davetlerini ciddiye alması, toplantıya yetkili bir temsilciyle katılması ve alacak kalemlerine ilişkin kayıtları önceden hazırlaması önemlidir.
Anlaşma belgesinin etkisi ve arabuluculuk ücreti
Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, kanun gereği ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir. Anlaşılan konular hakkında taraflar daha sonra dava açamaz. Bu yönüyle anlaşma belgesi, Türk Borçlar Kanunu'ndaki şartlara tabi olan ibranameden daha güçlü bir sonuç doğurur; ancak belgede yer almayan alacaklar için dava hakkı devam eder.
Anlaşma sağlanamaması halinde ilk toplantıya ilişkin arabuluculuk ücreti belirli bir süreye kadar Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Anlaşma sağlanırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. Arabulucuya başvuru, işçilik alacaklarındaki zamanaşımını durdurduğu için süre sonuna yaklaşan alacaklarda erken başvuru önemlidir.
Zorunlu arabuluculuk hakkında sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı davası için arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet. Kıdem, ihbar, fazla mesai ve diğer işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
Arabuluculuk süreci ne kadar sürer?
Arabulucu, başvurudan itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hallerde bu süre bir hafta uzatılabilir.
Arabuluculuk toplantısına gitmezsem ne olur?
Geçerli mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.