Hizmet tespit davası ne zaman açılır?
İşçi, hiç sigortasız çalıştırıldıysa, işe giriş tarihi gerçeğinden geç bildirildiyse, bazı aylar eksik gün gösterildiyse ya da ücreti gerçeğinden düşük bildirildiyse bu dava ile eksikliğin tespitini isteyebilir. Ücretin eksik bildirilmesi halinde açılan davaya uygulamada prime esas kazanç tespiti davası da denir.
Dava iş mahkemesinde işverene karşı açılır ve SGK davaya dahil edilir. Tespit edilen süreler ve kazançlar, kararın kesinleşmesinin ardından SGK kayıtlarına işlenir. Bu sayede işçinin emeklilik için gereken prim günleri ve hizmet dökümü düzeltilir.
Dava için süre var mı?
5510 sayılı Kanun md. 86'ya göre dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; süre geçtikten sonra açılan dava reddedilir. Örneğin 2021 yılında geçen sigortasız çalışma için dava en geç 2026 yılının sonuna kadar açılmalıdır.
Yargıtay'a göre, işçi için işe giriş bildirgesi verilmiş, işyeri kayıtları veya bordrolar SGK'ya ulaşmış ya da hizmetler SGK tarafından tespit edilmişse beş yıllık süre uygulanmaz. Bu nedenle kayıtları kısmen bulunan işçiler süre geçmiş olsa bile dava açabilir. Bu dava, işçilik alacakları için öngörülen zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir.
Hizmet nasıl ispat edilir?
Mahkeme hizmet tespitinde kamu düzenine ilişkin olduğu için resen araştırma yapar. Kullanılan başlıca deliller şunlardır:
- İşyerinde aynı dönemde çalışmış ve kayıtları bulunan bordro tanıkları
- Komşu işyeri çalışanları ve işverenleri gibi komşu tanıklar
- Banka hesabına yapılan ücret ödemeleri, yazışmalar, giriş kartları
- İşyeri özlük kayıtları, puantajlar ve vergi kayıtları
Davanın işverene etkisi nedir?
Hizmet tespit edilirse işveren, ilgili dönemlere ait SGK primlerini gecikme zammı ve gecikme cezasıyla birlikte ödemek zorunda kalır. Ayrıca sigortasız çalıştırma ve eksik bildirim nedeniyle SGK idari para cezası uygulanır. Söz konusu dönemde yararlanılan teşvikler de geri istenebilir.
İşverenin bu riskten korunmasının yolu, her çalışanı işe başlamadan önce bildirmek, prime esas kazancı gerçek ücret üzerinden beyan etmek ve özlük dosyası ile bordro kayıtlarını eksiksiz tutmaktır. Hizmet tespit davası çoğu zaman kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacağı davalarıyla birlikte gündeme gelir.
Hizmet tespit davası hakkında sık sorulan sorular
Sigortasız çalıştırıldım, ne kadar süre içinde dava açabilirim?
Hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde dava açılmalıdır. SGK'ya herhangi bir kayıt ulaşmışsa bu süre uygulanmayabilir.
Hizmet tespit davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Hayır. Zorunlu arabuluculuk işçilik alacakları ve işe iade davaları için geçerlidir; hizmet tespit davası bu kapsamda değildir.
Asgari ücretten bildirildim ama daha fazla maaş alıyordum, ne yapabilirim?
Prime esas kazancın gerçek ücrete göre tespiti için dava açılabilir. Banka kayıtları, yazışmalar ve emsal ücret araştırması delil olarak kullanılır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir uzmana danışın. Yıllık değişen tutarların tamamı bordro parametreleri sayfasında.