Sigortasız çalıştırma

Hangi durumlar sigortasız çalıştırma sayılır?

Sigortasız çalıştırma yalnız işçinin hiç bildirilmemesi değildir. Uygulamada kayıt dışılık farklı biçimlerde ortaya çıkar ve SGK denetiminde hepsi eksik bildirim olarak değerlendirilir.

• Çalışanın hiç bildirilmemesi ya da işe giriş bildirgesinin işe başladıktan sonra verilmesi
• Deneme ya da eğitim günü adıyla bildirimsiz çalıştırma
• Tam süreli çalışanın kısmi süreli ya da eksik günlü gösterilmesi
• Ücretin bir kısmının bordro dışında elden ödenmesi (asgari ücret üzerinden bildirim)
• Emekli olmayan çalışanın emekli gibi ya da stajyer gibi bildirilmesi

Sigortasız çalıştırmanın cezası nedir?

Kayıt dışı çalıştırmanın SGK denetimiyle ya da diğer kamu idarelerinin tespitiyle ortaya çıkması halinde, her sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Buna ek olarak tespit edilen dönem için prim farkı, gecikme cezası ve gecikme zammı tahakkuk ettirilir.

Kayıt dışı çalıştırma tespiti, işverenin belirli süre Hazine desteğinden ve diğer SGK teşviklerinden yararlanamaması sonucunu doğurur. Tüm işyeri için kaybedilen teşvik tutarı çoğu zaman idari para cezasından daha yüksektir. Ayrıntı için SGK idari para cezası sayfasına bakabilirsiniz.

Bildirilmemiş çalışan iş kazası geçirirse ne olur?

Sigortalı bildirilmeden çalıştırıldığı sırada iş kazası geçirirse, SGK çalışana gerekli ödemeleri yapar ve bu ödemelerin tamamını işverenden geri ister. Bu kapsama tedavi giderleri, geçici iş göremezlik ödeneği ve bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri girer. Ağır bir kazada bu tutarlar işletmenin finansal durumunu tehdit edecek düzeye ulaşabilir.

Ayrıca kayıt dışı çalıştırma, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin de büyük olasılıkla yerine getirilmediği anlamına gelir; bu durum işverenin kusur oranını ve cezai sorumluluğunu artırır.

Çalışanın hakları nelerdir?

Sigortasız çalıştırılan işçi durumu SGK'ya bildirebilir ve SGK denetim başlatabilir. Bildirilmeyen çalışma süreleri, kural olarak çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılacak hizmet tespit davasıyla kazanılabilir. Sigortasız ya da eksik bildirimle çalıştırılmak, işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme ve kıdem tazminatı talep etme hakkı da verebilir.

İşverenler için en sağlıklı yol, tüm çalışmaları ilk günden ve gerçek ücretle bildirmek, puantaj ile SGK bildirimlerini her ay eşleştirmektir. Geçmişe dönük bir eksiklik fark edildiğinde SGK tespitinden önce kendiliğinden düzeltme yapılması, cezaların önemli ölçüde azalmasını sağlar.