İbraname, iş sözleşmesi sona erdikten sonra çalışanın belirli alacaklarını eksiksiz aldığını ve bu alacaklar yönünden işvereni borçtan kurtardığını yazılı olarak beyan ettiği belgedir. Aşağıdaki örnek, Türk Borçlar Kanunu'ndaki geçerlilik şartlarına uygun bir ibra belgesi hazırlamak isteyen işverenler ve çalışanlar için hazırlandı.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 420
Belge metni
İbraname
İbra eden (çalışan)
Ad Soyad: [Ad Soyad]
T.C. Kimlik No: [T.C. kimlik numarası]
Adres: [Adres]
[İşe giriş tarihi] ile [işten ayrılış tarihi] tarihleri arasında yukarıda unvanı yazılı işverene ait işyerinde [görev/unvan] olarak çalıştım. İş sözleşmem [fesih tarihi] tarihinde [fesih nedeni] nedeniyle sona ermiştir.
İş sözleşmemin sona ermesinden doğan ve aşağıda türü ve miktarı açıkça yazılı alacaklarımın tamamı, [ödeme tarihi] tarihinde [banka adı] nezdindeki [IBAN] numaralı hesabıma işveren tarafından havale edilerek eksiksiz ödenmiştir:
1. Kıdem tazminatı: [tutar] TL (brüt), [tutar] TL (net)
2. İhbar tazminatı: [tutar] TL (brüt), [tutar] TL (net)
3. Kullanılmayan [gün sayısı] gün yıllık izin ücreti: [tutar] TL (brüt), [tutar] TL (net)
4. [Ay/yıl] dönemi ücret alacağı: [tutar] TL (net)
5. [Dönem] fazla çalışma ücreti: [tutar] TL (net)
6. [Diğer alacak kalemi]: [tutar] TL (net)
Toplam ödenen net tutar: [toplam tutar] TL
Yukarıda türü ve miktarı yazılı alacaklarımın hak ettiğim miktarın tamamı olarak ödendiğini, bu alacaklar yönünden işvereni ibra ettiğimi beyan ederim.
İş sözleşmemin sona erdiği [fesih tarihi] tarihinden bu ibranamenin imzalandığı tarihe kadar bir aydan fazla süre geçmiştir. Bu belgeyi kendi özgür irademle, okuyup anlayarak imzaladım.
Tarih: [İbra tarihi, fesih tarihinden en az bir ay sonra]
İbra eden çalışan
Ad Soyad: [Ad Soyad]
İmza:
İşveren adına
Ad Soyad: [Yetkili ad soyad]
Unvan: [Yetkili unvanı]
İmza:
Köşeli parantez içindeki alanları kendi bilgilerinizle doldurun. Örnek metin bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir uzmana danışın.
İbranamenin geçerli olması için hangi şartlar aranır?
Türk Borçlar Kanunu md. 420, çalışanın işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesi için dört şartı birlikte arar. Şartlardan biri eksikse ibraname kesin olarak hükümsüzdür ve çalışan alacaklarını sonradan dava yoluyla isteyebilir.
İbranın yazılı olarak yapılması
İbra tarihinde iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması
İbra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi
Ödemenin hak edilen miktardan az olmamak üzere banka aracılığıyla ve tam olarak yapılması
İşten çıkış günü ibraname imzalatılabilir mi?
Hayır. Çıkış günü ya da sözleşme sona erdikten sonraki ilk ay içinde imzalatılan ibraname, bir aylık süre şartını taşımadığı için ibra sonucu doğurmaz. İşe girişte boş kâğıda veya matbu forma alınan imzalar da aynı nedenle geçersizdir. Kanun, çalışanın işsiz kalma kaygısıyla haklarından vazgeçmesini önlemeyi amaçlar.
'Hiçbir alacağım kalmamıştır, işvereni gayrikabili rücu ibra ederim' gibi genel ifadeler de alacak türü ve miktarı göstermediği için yeterli değildir. Her alacak kalemi, örneğin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ve fazla çalışma ücreti ayrı ayrı ve tutarıyla yazılmalıdır.
Geçersiz ibraname makbuz yerine geçer mi?
Şartları taşımayan ibraname ibra sözleşmesi olarak hükümsüzdür; ancak içinde yazılı ve gerçekten ödenmiş bir tutar varsa yargı bu belgeyi makbuz olarak değerlendirir. Bu durumda yazılı tutar ödenmiş sayılır ve çalışanın talep ettiği alacaktan düşülür. Çalışan aradaki farkı isteyebilir.
Bu yüzden işveren açısından asıl önemli olan, ödemenin banka kaydıyla yapılması ve alacak kalemlerinin doğru hesaplanmasıdır. Çalışan açısından ise imzadan önce her kalemin hesabının kontrol edilmesi gerekir.
İbraname yerine arabuluculuk anlaşması yapılabilir mi?
Evet. İşçilik alacaklarında zorunlu arabuluculuk sürecinde varılan anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır ve anlaşılan konular hakkında sonradan dava açılamaz. Bu anlaşma bir aylık bekleme şartına bağlı değildir. Bu nedenle çıkış sırasında alacakları kesinleştirmek isteyen taraflar çoğu zaman arabuluculuk yolunu tercih eder.
İbraname ya da arabuluculuk yoluna gidilmezse çalışan alacaklarını zamanaşımı süresi içinde, kural olarak beş yıl içinde talep edebilir. Ödeme belgeleri ve bordrolar en az bu süre boyunca saklanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Çıkış günü imzaladığım ibraname geçerli mi?
Hayır. İbra için iş sözleşmesinin sona ermesinden en az bir ay geçmiş olması gerekir. Çıkış günü imzalanan ibraname kesin olarak hükümsüzdür; ancak içinde yazılı ve ödenmiş tutar makbuz olarak dikkate alınabilir.
İbranamedeki ödeme elden yapılabilir mi?
Hayır. Kanun ödemenin banka aracılığıyla ve hak edilen miktardan az olmamak üzere tam yapılmasını şart koşar. Elden ödemeye dayanan ibraname geçerli bir ibra sayılmaz.
İbraname imzaladıktan sonra dava açılabilir mi?
İbraname kanuni şartların tamamını taşıyorsa, içinde yazılı alacaklar için dava açılamaz. Şartlardan biri eksikse dava açılabilir ve ibranamede yazılı ödenmiş tutar alacaktan düşülür.
İbraname noterde mi yapılmalı?
Hayır. Kanun yazılı şekli yeterli görür; noter onayı şart değildir. Önemli olan bir aylık sürenin geçmiş olması, kalemlerin tutarıyla yazılması ve ödemenin bankadan yapılmasıdır.
